Гэр бүлийн тухай хууль 1999 оноос хойш 4 удаагийн парламент дамжиж батлагдлаа

Хувийн эрх зүйн асуудлуудыг зохицуулдаг суурь хуулийн нэг нь Гэр бүлийн тухай хууль. Одоогийн хүчин төгөлдөр мөрдөгдөж байгаа Гэр бүлийн тухай хуулийг 1999 онд баталснаас хойш гэрлэх, гэрлэлт цуцлах, хүүхдийн эрх, хууль ёсны эрх ашиг хөндөгдөх, зөрчигдөх, сэргээх зэрэг харилцаа өргөн хүрээтэй болсон. Үүнээс үүсэх үр дагаврын асуудлыг төдийлөн нарийвчлан зохицуулаагүй байсан юм.Түүнчлэн 27 жилийн турш зарчмын шинжтэй өөрчлөлт хийлгүйгээр мөрдөж ирсэн нь олон сөрөг үр дагаврыг бий болгож байсан бөгөөд нарийвчлан зохицуулаагүй асуудлууд практикт хүндрэл үүсгэж ирсэн.Гэр бүлийн тухай хуулийн төслийг 2014, 2018, 2019, 2023 онуудад нийт 4 удаа Монгол Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүлсэн боловч батлагдалгүй өдийг хүрсэн байна. Энэ удаад Засгийн газраас 2025 оны 11 дүгээр сарын 14-ний өдөр дахин өргөн мэдүүлсэн Гэр бүлийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийг Монгол Улсын Их Хурал 2026 оны 07 дугаар сарын 03-ны өдрийн чуулганы нэгдсэн хуралдаанаараа хэлэлцэн баталлаа Тийм учраас шинэчилсэн найруулгын төслөөр гэр бүлийн харилцааны эрх зүйн орчныг сайжруулах, гэр бүлийн харилцаанд тулгамдаж байгаа асуудлуудыг шийдвэрлэх зорилготой парламентаар хэлэлцэж баталлаа. Тодруулбал, гэрлэх, гэрлэлт дуусгавар болох, гэр бүлийн гишүүдийн эд хөрөнгийн болон эд хөрөнгийн бус эрх, үүрэг, хууль ёсны эрх, ашиг сонирхлыг хамгаалах, тэжээн тэтгэх, асран хамгаалах, харгалзан дэмжих, хүүхэд үрчлэхтэй холбогдсон нийтлэг харилцааг зохицуулахаар тусгажээ.Гэр бүлийн тухай хуулийн аждын хэсгийн гишүүд:Хүүхдийн эрхийг нэгдүгээрт тавина.Гэр бүл салалтын үед хамгийн их хохирдог хүүхдийн эрхийг хамгаалалтыг хуульд тодорхой болгож, тэтгэлгийг орлого, хэрэгцээнд нь тулгуурлан тогтооно.Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдийн тэтгэлгийг наснаас үл хамааран үргэлжлүүлэн олгоно.Гэр бүлээс гадуурх харилцааны хариуцлага тодорхой болно.Дундын эд хөрөнгийн хуваарилалтад буруутай байдлыг харгалзан үзнэ.Хүүхэд нь буруутай эцэг, эхээ заавал тэжээн тэтгэх үүрэггүй болно.Хамтран амьдрагчдын эрхийг хамгаална.Таваас дээш жил хамтран амьдарч, хамтын эд хөрөнгө бий болгосон тохиолдолд гэрлэгчдийн нэгэн адил эд хөрөнгийн эрх үүснэ.Орчин үеийн шинэ харилцааг хуульчилна.“Тээгч эх”-ийн харилцааг гэрээгээр зохицуулна. Тээгч эхээр төрсөн хүүхдийн эцэг, эхийн эрх тодорхой, маргаангүй болно.Эрүүл, аюулгүй гэр бүл төлөвлөлт:Удмын сан, угийн бичиг хөтлөхийг гэрлэгчдийн үүрэг болгоноУдам судар, угийн баримтыг албан ёсоор хөтлөх нь:Цус ойртолт, удамшлын эрсдэлийг багасгах,Гэр бүлийн эрүүл мэндийг хамгаалах,Хүүхдийн гарал үүсэлтэй холбоотой эрхийг баталгаажуулах ач холбогдолтой.Хүүхдийг үрчлүүлэх асуудлыг олон улсын жишгээр шүүх шийдвэрлэдэг болно.Гэрлэлтийн гэрээг албан ёсоор байгуулнаУИХ-ын гишүүн, Ажлын хэсгийн ахлагч О.Алтангэрэл:Энэхүү хуулийн ажлын хэсгийг ахалж энэ олон жилийн дараа батлуулж чадсандаа баяртай байна. Хүүхдийн эрх, хүүхдийн дээд ашиг сонирхол НЭГТ гэдэг шинэ ойлголт энэ хуульд орсон. Гэрлэлт цуцалсан ч, тэтгэлэгтэй холбоотой асуудал шийдсэн ч өмч хөрөнгө хуваасан ч НЭГТ ХҮҮХЭД гэдэг зарчим энэ удаагийн хуулиар орж байгаа юм. Хамтран амьдрагчтай холбоотой зохицуулалт дээр аль аль нь хүчин төгөлдөр гэрлэлтгүй байна . Өөрөөр хэлэх юм бол гэрлэлтээс гадуурх хамтын амьдрал гэж байхгүй гэдэг зүйлийг тусгаж өгсөн. Мөн хүний гарт орчихсон, эмчилгээ сувилгаа байнгын асрамж шаардлагатай ийм тохиолдолд гэрлэлтийг цуцлахгүй гэсэн хүмүүнлэг ёсны зарчмаар орсон заалт бий.