СОР-17 Монгол Улсын манлайллыг дэлхийд харуулах түүхэн боломж

Байгаль, хүн төрөлхтний өмнө тулгамдаж буй хамгийн чухал асуудал бол уур уур амьсгалын амьсгалын өөрчлөлт, цөлжилт, газрын доройтол болсон. Ийм эгзэгтэй цаг үед НҮБ-ын Риогийн гурван том конвенцын нэг Цөлжилттэй тэмцэх 17 дугаар бага хурлыг Монгол Улс 2026 оны 08 дугаар сарын 17-28-ны өдрүүдэд эх орондоо зохион байгуулна. Энэ бол Монгол Улсын байгаль орчны бодлого, санаачилгыг дэлхийн түвшинд хүргэх, хамтын ажиллагаа, хөрөнгө оруулалтыг татах чухал боломж юм.Бид үүнийг том хариуцлага төдийгүй, гурван конвенцын хүрээнд илүү нэгдмэл, уялдаа холбоотой үйл ажиллагааг төлөвшүүлэх стратегийн боломж гэж харж байна. Монгол Улсын хувьд үндсэн зорилго маш тодорхой. Газар бол уур амьсгалын өөрчлөлт, биологийн олон янз байдал, хүнсний тогтолцооны огтлолцлын гол цэг юм. Иймд нэгдмэл үйл ажиллагаа нь газрын болон хөрсний эрүүл мэндэд тулгуурлаж, системийн түвшинд хэрэгжих ёстой.СОР17 бага хурлыг зохион байгуулагч орны хувьд Монгол Улс “Тал хээрийн төлөвлөгөө”-г зорилтоос бодит хэрэгжилт рүү шилжих талбар болгохоор зорьж байна. Тус төлөвлөгөө нь олон улсын түвшний зорилтыг бодит үйл ажиллагаа болгон хэрэгжүүлэхийн зэрэгцээ Риогийн конвенцуудын уялдаа холбоог бэхжүүлэхэд чиглэнэ. Энэхүү алсын хараа нь СОР17 бага хурлын “Эх байгалиа сэргээж, итгэл найдвараа бадраая” урианд тусгагдсан бөгөөд газрын нөхөн сэргээлт нь хүнсний аюулгүй байдал, орон нутгийн тэсвэртэй байдал, тогтвортой нийгэм, эдийн засгийн хөгжилд чухал үүрэгтэй.“Тал хээрийн төлөвлөгөө”-ний хүрээнд ГУРВАН үндсэн санаачилгыг дэвшүүлнэНЭГ:“Бэлчээрийн тэргүүлэх санаачилга” нь бэлчээрийг нөхөн сэргээх, тогтвортой ашиглахын зэрэгцээ хөрсний эрүүл мэнд, экосистемийн бүтээмжийг сайжруулахад чиглэнэ. Монгол Улсын газар нутгийн 70 хувь нь бэлчээрийн газар байдаг. Гэтэл нийт нутаг дэвсгэрийн 77.6 хувь нь газрын доройтлын шинжтэй, үүнээс 23 хувь нь нэн доройтсон ангилалд ордог.Тиймээс бэлчээрийн доройтол бол зөвхөн Монголын асуудал биш, дэлхий нийтийн асуудал.Үүн дээр олон улсын төлөөллүүд нэгдсэн нэг шийдвэрт хүрэх нь маш чухал.Тиймээс манай улс энэ чиглэлээр олон улсад манлайлан ажиллах боломжтой.ХОЁР: “Ус ба газрын нэгдсэн менежментийн санаачилга” нь хуурай гандуу бүс нутагт ус, газрын нэгдсэн менежментийг дэмжиж, ган болон усны хомсдолд тэсвэртэй байдлыг бэхжүүлнэ. Газрын доройтол, цөлжилт нь усгүйгээр яригдах боломжгүй асуудал. Тиймээс усны эх үүсвэр, гол мөрөн, нуур цөөрөм, усны бүрэлдэх эхийг хамгаалах асуудлыг онцгойлон хөндөнө.Үүний хүрээнд, усны эхийг нэмэгдүүлэх, усны урсгалын бүтцийг хамгаалах, усны нөөцийг тогтвортой ашиглах чиглэлээр томоохон төслүүдиийг хэрэгжүүлэх боломж бүрдэнэ ГУРАВ:Байгальд суурилсан шийдлүүдийг өргөн хүрээнд дэмжихэд чиглэнэ.Өөрөөр хэлбэл, байгалийн өөрийнх нь нөөц боломжийг ашиглан асуудлыг шийдэх арга замууд юм. Нар, салхи, ус, бэлчээрийн экосистемд тулгуурласан тогтвортой хөгжлийн төслүүдийг олон улсын түвшинд санал болгож байгаа.Эдгээр санаачилгууд нь тус тусдаа хэрэгжих төсөл бус, харин Риогийн конвенцуудын зорилтыг уялдуулан хэрэгжүүлэх, хөрөнгө оруулалт татахад бэлэн нэгдсэн талбар байх болно.СОР-17 дэлхий нийтээр цөлжилттэй хэрхэн тэмцэх чиг хандлагыг тодорхойлно СОР-17 цэнхэр бүс,ногоон бүс гэсэн хоёр үндсэн хэсэгтэй зохион байгуулагдана.Цэнхэр бүс: COP17 хурлын үндсэн талбар бөгөөд албан ёсны хэлэлцээ, дээд түвшний уулзалт, шийдвэр гаргах үйл явцууд энд болно. Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын конвенцын итгэмжлэлтэй байгууллагуудын төлөөлөл хамрагдах боломжтой. Ногоон бүс: Олон нийтэд нээлттэй ОУБ, хөрөнгө оруулагчид,иргэний нийгмийн байгууллагууд оролцож, үзэсгэлэн, уулзалт, хэлэлцүүлэг зохион байгуулна.Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн дэд сайд Б.Мөнхтамир: СОР-17 бол зөвхөн 12 хоног үргэлжлэх хурал биш. Дэлхий нийтээрээ цөлжилттэй хэрхэн тэмцэх чиг хандлагыг тодорхойлно. Харин үүнээс хойш хоёр жил, цаашлаад 10 жилийн хугацаанд үргэлжлэх томоохон өөрчлөлтийн эхлэл байх ёстой гэж харж байна.Монголчууд бэлчээрийн мал аж ахуйн өв соёлоо хадгалж үлдсэн цөөн орны нэг. Бид эх орныхоо энэ бэлчээрийн газар нутаг газрын доройтлыг дэлхий нийтийн анхаарал авчрах улмаар, СОР-17 хурлаар энэ чиглэлээр хэрэгжих томоохон төсөл, хөтөлбөрүүдэд хөрөнгө оруулалт татахыг зорьж байна.Түүнчлэн манай улс дараагийн СОР-18 хурал хүртэл хоёр жилийн хугацаанд НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх конвенцыг даргалж ажиллана. Ингэхдээ СОР-17 дээр танилцуулсан “Хээр талын төлөвлөгөө” болон гурван санаачилгын хүрээнд хэрэгжих төсөл, хөтөлбөрүүдийг бодит ажил болгоход анхаарна. Байгаль орчинд хил хязгаар гэж байдаггүй. Монголын байгаль, Хятадын байгаль, Оросын байгаль гэж тусдаа ойлголт байхгүй. Нэг дэлхийн л экосистем.Бэлчээрийн газар нутаг нь нүүрстөрөгч шингээдэг томоохон экосистемийн нэг. Гэтэл доройтол нэмэгдэх тусам нүүрсхүчлийн хий ихэсч, улмаар дэлхийн дулаарал, уур амьсгалын өөрчлөлт улам эрчимжих эрсдэлтэй. Иймээс олон улсын байгууллагуудтай хамтран хөрөнгө оруулалт татах, урт хугацааны төсөл хэрэгжүүлэх,газрын доройтлыг бууруулах бодит үр дүн гаргах чиглэлээр ирэх жилүүдэд идэвхтэй ажиллана.