УИХ-ын чуулганы /2026.05.22/-ны нэгдсэн хуралдаанаар Татварын Ерөнхий хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг хэлэлцлээ.

Хэлэлцэж буй асуудалтай холбогдуулан УИХ-ын гишүүн Д.Энхтүвшин дараах байр суурийг илэрхийллээ.

Татварын Ерөнхий хуульд ААН-үүдээс удаан хугацааны турш хүсэж байсан саналуудаас орж ирсэн нь талархууштай. 63.2-т татварын өр барагдуулах албадлагын арга хэмжээг хөнгөвчлөх заалтыг дэмжиж байна. ААН-үүд үйл ажиллагаагаа хэвийн явуулж, дампуурах эрсдэлээс нь сэргийлж орлогыг нь хамгаалах, тасалдалгүй үйл ажиллагаа явуулах бололцоог олгожээ. Одоох татварын өрийг нь хураахын тулд дансыг нь хааж, орлогыг нь татдаг биш 20%-ийг нь үлдээж үйл ажиллагаанд нь зарцуулах заалт оруулах нь зөв.

Харин энэ 20%-ийг тодорхой хэмжээнд нэмэгдүүлэх бололцоо эргэж хараач гэдэг саналтай байна. ААН-үүдийн хувьд цалин, нийгмийн даатгалын зардал нь үйл ажиллагааны зардлын 25-аас 35%-тай дүйдэг жишиг бий. Тэгэхээр хувь хэмжээг нь 30% болгоод үлдээчихвэл ажилчдынхаа цалин, НДШ-ээ төлөөд үйл ажиллагаагаа тасралтгүй явуулах бололцоог нээж өгөхөөр заалт болж чадна. Нөгөө талаас энэ хуулийн за зүйл заалт маань бас хувь аж ахуй хувь хүмүүст хамааралтай байгаа.

Олон улсад protected amount буюу хамгаалагдсан орлогын хэмжээ гэж бий. Үүнийгтогтмол хувь, тогтмол дүнгээр тооцдог. ААН-үүдэд 30%, хувь хүмүүс дээр хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ ч гэдэг юм уу ийм тодорхой дүн тавих саналтай байна. 20 хувь байх заалтшүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх тухай хуулийн 89-тэй зөрчилдөхөөр харагдаж байна. Хувь хүн татвар төлөхдөө нэг удаа гаргах төлбөрийн хэмжээ цалин хөлсний 50%-аас хэтэрч болохгүй заалт бий. Дээр нь тодорхой хэмжээний төлбөр гаргуулж болохгүй орлогууд бий. Тэгэхээр хувь хүн болон ААН 2-ыгялгаад тодорхой амьжиргааны баталгааг хангах дүнгээр нь тогтоож өгөх саналтай байна.

Д.Энхтүвшин: Цалин, НДШ, үйл ажиллагааны зардалтай нь уялдуулбал ААН-үүдийн орлогын 30 хувийг дансанд нь үлдээх шаардлагатай!