ХЭҮК хүний эрхийн манаач байх үүрэгтээ илүү анхаар!

Хүний эрх ингэж зөрчигдлөө, тэгж алдагдлаа гэж араас нь уйлагнах, тайлагнах бол хоёрдугаар асуудал. С.Бямбацогт Хууль зүйн байнгын хорооны даргаар ажиллаж байхдаа "Хүний эрхийн үндэсний комиссын тухай хууль"-ийг 20 жилийн дараа шинэчилж, Комиссыг хараат бус, бие даан ажиллах эрх зүйн орчныг бүрдүүлсэн. Өнөөдөр хүний эрхийн хамгаалалт зүгээр нэг тайлан, зөвлөмжөөр шийдэгдэхгүй. Ялангуяа хүүхэд залуусын дунд дээрэлхэлт дэлгэрч байгаад, цахим орчны доромжлол, гүтгэлэг хэрээс хэтэрч буйд ХЭҮК бодитой анхаарах шаардлага байгаа юм.Хүүхдийн эрхийн тухай, хүүхэд хамгааллын тухай хуулийн хэрэгжилтийг жил бүр УИХ хэлэлцдэг эрх зүйн зохицуулалт, дэгтэй болно. Цаашид хүний эрхийг “ярих, тайлагнах”-аас хэрэгжүүлэх, хариуцлага тооцох, хүний эрхийн зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх арга барилд шилжих цаг болсон. Тэгж байж хүнлэг энэрэнгүй нийгмийг байгуулна. Хүний эрх бол тунхаг биш, амьдрал дээр бодитой хангагдах ёстой үнэт зүйл гэдгийг УИХ-ын дарга С.Бямбацогт хэллээ. Монгол Улсын Их Хурлын дарга С.Бямбацогт Хүний эрхийн Үндэсний Комиссын үйл ажиллагааны тайлан мэдээллийг сонсож, тулгамдаж буй асуудал, гарц, шийдлийн талаар санал солилцсон юм.Монгол Улсын Хүний эрхийн Үндэсний Комисс нь хууль, тогтоомж, бодлого шийдвэрийг хүний эрхийн зарчим, хэм хэмжээнд нийцүүлэх чиглэлд 2025 онд 49 хууль тогтоомжид 217 санал, 2024 онд 31 хууль тогтоомжид 160 санал гаргаж ажилласан байна.Харин Хүний эрхийн Үндэсний Комиссын гаргасан тайлан илтгэлийн мөрөөр авч хэрэгжүүлсэн арга хэмжээний биелэлт хангалтгүй түвшинд байгаа аж. Тодруулбал, “Монгол Улс дахь Хүний эрх, эрх чөлөөний байдлын талаарх илтгэлийг хэлэлцсэнтэй холбогдуулан авах арга хэмжээний тухай” УИХ-ын удаа дараагийн тогтоолын хэрэгжилт 40-71,4 хувьтай байна. Тогтоолын хэрэгжилт хангалтгүй байгаагийн шалтгааныг Хүний эрхийн Үндэсний Комисс дүгнэхдээ, тогтоол батлагдсаны дараа хэрэгжилтийг хангаж, тайлагнах хугацаа хэт богино, тогтоолд дурдсан асуудал шууд хэрэгжих боломжгүй, тодорхой цаг хугацаа,төсөв хөрөнгө шаарддаг, тогтоолын хэрэгжилтийг Засгийн газар болон Хууль зүйн байнгын хороонд танилцуулах үүрэг хүлээдэг боловч биелүүлдэггүй гэж үзжээ. Тиймээс тогтоолын биелэлтэд хяналт тавьж ажиллахыг Улсын Их Хурлаас Хууль зүйн байнгын хороонд даалгасан, хяналтын механизмыг сайжруулах шаардлагатай гэсэн саналыг Хүний эрхийн Үндэсний Комиссоос дэвшүүлэв.Хүний эрхийн Үндэсний Комиссыг жилдээ нэг удаа 21 аймаг, 360 суманд хүрч, хүний эрхийн нөхцөл байдлын үнэлгээг хийж ажиллах нь зөв гээд шаардлагатай тохиолдолд Улсын Их Хурлын Хууль зүйн байнгын хорооноос дэмжлэг үзүүлж ажиллах боломжтой гэв.Түүнчлэн хуулийн дагуу Хүний эрхийн Үндэсний Комисс Монгол Улс дахь хүний эрх, эрх чөлөөний байдлын талаарх 25 дахь илтгэлийг жил бүр Улсын Их Хуралд танилцуулах үүрэгтэй бөгөөд энэ сарын сүүлийн долоо хоногт танилцуулах товтой байгаа аж. Тиймээс Хууль зүйн байнгын хороогоор нэгдсэн тайланг сонсохоос гадна, хүүхдийн эрхийн тухай, хүүхэд хамгааллын тухай хуулийн хэрэгжилттэй холбоотой тайланг онцгойлон авч үзэж, Хүний хөгжил, нийгмийн бодлогын байнгын хороогоор сонсох чиглэлийг Улсын Их Хурлын дарга өглөө. Ингэхдээ Хүний эрхийн Үндэсний Комисс цахим орчин дахь үе тэнгийн дээрэлхэлт, худал мэдээлэл түгээх зэрэг асуудалд онцгойлон анхаарал хандуулж, үр дүнг чухалчилж, шийдэл танилцуулж, ажиллах шаардлагатайг хэллээ.