УИХ-ын чуулганы /2025.11.27/-ны өдрийн хуралдаанаар Тамхины хяналтын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хууль, тогтоолын төслүүдийг хэлэлцэв.

Хэлэлцэж буй асуудалтай холбогдуулан гишүүд асуулт асуув.

УИХ-ын гишүүн Б.Уянга:

Энэ хуулийг дэмжиж гарын үсэг зурсан. Яагаад гэдэг шалтгаанаа хэлээд, нийгэмд мэдээллийг хүргээсэй гэсэн үүднээс нэг зүйлийг тодруулъя.

Эрүүл гэр бүлээс эрүүл хүүхэд нийгэмд бэлтгэгдэж гарна гэж Ч.Лодойсамбуу гишүүн хэллээ. Өөрөө өсвөр насны хүүхэдтэй, хүүхдийнхээ хийж байгаа дадал зуршилд нь соргог ханддаг хүний хувьд хэлэхэд гэр бүлээсээ хүмүүжил авахаас гадна найз нөхдөөсөө аваад байна. Дам сонсоод, ажиглаж байхад электрон тамхийг сурагчид "гуялж" 5, 6-аараа аваад хувааж татаад байдаг юм байна.

Тамхины хуулин дээр бичигдсэнээр электрон тамхи хэрэглэдэг өсвөр насны хүүхдүүдийн дунд судалгаа хийхэд сэтгэл гутрал байна, анхаарал нь төвлөрөхгүй байна, ой тогтоолт нь муудаж, өөрийгөө хянаж чадахгүй байна гэжээ.

Өсвөр насныханд О.Номинчимэг гишүүний хэлснээр соёл гэгээрүүлэх ажлыг л хийж өгөх ёстой юм байна. Өнөөдөр хэллээ, маргааш дадал зуршил нь солигдоно гэсэн үг биш байх. Тиймээс үе шаттай ажил хийгдэх ёстой.

Асуулт, хариултуудыг сонсоход татвар нэмэгдмэгц үнэ нь өснө. Тэгмэгц 5, 6 сурагч нийлдэг байсан бол 10 сурагч л авчихна. Дадал зуршил буюу үе тэнгийнхэн хооронд нөлөөлж байгаа энэ байдалд яаж интервенц хийх юм бол, үүн дээр л үе шаттай арга хэмжээ авах нь. УИХ дээр хуулийн хэрэгжилтийг л хянана. Засгийн газар газар дээр нь бүх асуудлыг зохион байгуулах байх. Тийм учраас дагаад үүрэгжүүлсэн УИХ-ын тогтоол орох ёстой юу?

Тамхинаас шалтгаалсан нас баралт жилд 4300 байна. 2000 мянган хүнтэй 2 жижиг сумын хүн амыг алдаж байна гэсэн үг. Хэн ч ирээдүйд хүүхэддээ ийм зүйлийг хүсэхгүй учраас энэ хуулийг дэмжиж зурсан гэдгээ хэлмээр байна.

Зөвшөөрөлгүй тамхины далд худалдаа, Тамхины хяналтын тухай хуулийн зөрчлийн 83.3 хувийг эзэлж байна гээд Тамхигүй маргаашийн төлөө ТББ-ын дүгнэлтэд бичигджээ.

Тэд татвар их болчихоор далд худалдаа гаарчихна шүү дээ гэж байна. Энэ үр дүн нь хууль хэрэгжиж чадаагүй байгааг харуулж байна. Үүнд хариуцлага тооцвол яасан юм бэ! Гаалийнханд хариуцлага тооцох хэрэгтэй шүү дээ. Яаж үр хүүхдүүдийн ирээдүйг баллаж чадаж байна аа. Үүнд хариуцлагыг тогтоочихоод дараа нь чангалаад явбал зүгээр юм бишүү.

О.Номинчимэг гишүүнийг нэг зүйлийг тодорхой хэлээд өгөөч ээ гэж хүсэх байна. Улсын төсөв хэлэлцэхэд орлогоо нэмэгдүүлж чадахгүй, алдагдалтай л төсөв батлаад яваад байна. Хортой бүтээгдэхүүн болох тамхины татварыг нэмснээрээ бид хэчнээн төгрөгний орлого төсөвт төвлөрүүлэх вэ?

Б.Уянга: Тамхинаас болж жилд 2 жижиг сумын дайтай хүн амаа алдаж байна!