УИХ-ын чуулганы /2026.09.07/-ны өдрийн хуралдаанаар Монгол Улсын 2026 оны төсвийн тодотголыг хэлэлцэж байна.Хэлэлцэж буй асуудалтай холбогдуулан УИХ-ын гишүүн Ц.Туваан:2026 оны төсвийн хүрээ өөрчлөгдөх гэж байна. 2027, 2028 оны төсөөлөлдөө өөрчлөлт оруулах гэж байна. Эдгээр асуудлууд төсвийн тодотголтой холбогдолтой холбоотой оруулж ирж байгаа. Тэгэхээр тодотгол ярих давхардаад л орох байх. Улс орон даяар худалдаа үйлчилгээний салбарт цус эргэхээ больсон. Энэ салбар маш их хүнд байдалтай борлуулалт байхгүй болсон. Төсвийн тогтвортой байдлын зөвлөлийн тайлан дээр ч үүнийг бичсэн л байна. Ерөнхий сайдын үгэнд ч гэсэн гарч байна. Дэлгүүр, зах, жижиг цайны газрууд, кофе шоп огт хүнгүй болсон. Учир нь хүмүүсийн гар дээр мөнгө багассан байна. Эдийн засагт мөнгө алга байгаатай л холбоотой. Суман дээр хөдөөгөөс орж ирж гайгүй худалдан авалт хийдэг хүнээ манай дэлгүүрээр оруулаач ээ гэдэг зүйл яригдаж эхэлсэн. Урьд нь тийм юм сонсогдож байгаагүй. Танай хамаатан чинь гайгүй худалдан авалт хийдэг манайхаар оруулаад нэг юм авхуулаач ээ гээд дэлгүүрүүд нь ярьдаг болсон. Энэ бол худалдааны үйлчилгээний салбарын эргэлт байхгүй болсонтой холбоотой. Үүн дээр улсын төсвийн тодотгол нэмэр өгнө өө гэж ярьж байна. Үнийн өсөлт замбараагаа алдаж байна шүү дээ. Өндөр үнэтэй юмыг авч чадахгүй байна. Үүнтэй үнийн өсөлт худалдааны салбарын уналт чинь холбогдож байгаа. Инфляцыг ярихаас өөр арга байхгүй. Ойрд сонсогдоогүй л инфляц шүү дээ 13% гэдэг бол. Нөгөө жоохон нэмж байгаа цалин тэтгэвэр янз бүрийн юмыг чинь инфляц гээд чимээгүй хулгайч чинь буцаагаад л хулгайлаад аваад гарчихна. Тэгэхээр үүнийг ярихаас өөр арга байхгүй.
УИХ-ын чуулганы /2026.09.07/-ны өдрийн хуралдаанаар Монгол Улсын 2026 оны төсвийн тодотголыг хэлэлцэж байна.Хэлэлцэж буй асуудалтай холбогдуулан УИХ-ын гишүүн О.Номинчимэг:Нэгдүгээрт, яах вэ ТӨК-удаас ноогдол ашгийг нь төсөвт төвлөрүүлж иргэддээ чиглэсэн цалин, тэтгэврийг нь нэмэх асуудлыг бүрэн дэмжиж байгаа. Ер нь ТӨК-удыг бид төсвөөс гадуур ил тод биш байснаас үүдээд Ерөнхий сайдын хэлж байгаа шиг хэн дуртайгийнх нь ямар нэгэн төсөл хөтөлбөрийг санхүүжүүлээд явчихдаг. Төрийн өмчийн өгөөжийг ард иргэд хүртэж байх ёстой зүйл байгаа. ТӨК-уд дээр бодлого гаргаад ноогдол ашгийг нь төсөвт төвлөрүүлж, тэрийгээ ил тод ингээд зарцуулалтыг нь бий болгож байгааг зөв алхам гэж би харж байгаа. Хэрвээ цаашид ТӨК-иудынхаа ноогдол ашгуудыг төсөвт төвлөрүүлээд, төсвийн хүрээнд бодлогоороо зарцуулдаг болбол ТӨК-иуд өөрсдөө үр ашигтай ажиллах хөшүүргийг их сайн бодох ёстой. ЗГ дээр хийгдэж байгаа нэлээн ажлууд байгаа байх. Ерөнхий сайд яг ТӨК-уд менежментээ сайжруулж, үр ашигтай ажиллах тал дээр ямар арга хэмжээ авч байгаа талаар мэдээлэл өгнө үү. Хоёрдугаарт, төсвийн тодотголын орон зайг бий болгохдоо нийслэлийн үнэт цааснаас 758 тэрбумын орон зайг ашиглаж байгаа юм байна. Сэлбэ дэд төвийн бүтээн байгуулалт, орон сууц жуулалтын үнэт цаас бондын ашиглалтын орон зайг ашиглаж байгаа гэж харж байгаа. Ашиглаагүй үлдсэн байгаа гэдэг нь яагаад ашиглаагүй үлдчихэв. Үүнээс үүдээд Сэлбэ дэд төв дээр явж байгаа бүтээн байгуулалт цаг хугацааны хувьд удаашрах асуудал байгаа юу?
УИХ-ын чуулганы /2026.09.07/-ны өдрийн хуралдаанаар Монгол Улсын 2026 оны төсвийн тодотголыг хэлэлцэж байна.Хэлэлцэж буй асуудалтай холбогдуулан УИХ-ын гишүүн Б.Мөнхсоёл байр сууриа илэрхийллээ:Удахгүй 2027 оны төсвийн тухай хуулийн төсөл яригдана. Сүүлийн олон жил яригдаж байгаа зүйл давтагдаад байгаа. Тэр нь юу вэ гэхээр Төсвийн дунд хугацааны төсвийн хүрээний мэдэгдлийн зөрчил, Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуулийн 22 удаагийн нэмэлт өөрчлөлт, Төсвийн тогтвортой байдлын зөвлөл болон Үндэсний аудитын газрын гаргаад байгаа дүгнэлт, зөвлөгөө хэрэгжихгүй байгаа байдал. Үүнийг эргээд харахаар ерөөсөө хариуцлагатай холбоотой асуудал. Суурь төсвийн реформоо үүнтэйгээ уялдуулаад хариуцлага, сахилга батаа чангатгахгүй бидний цөөн монголчууд бие биеэ хуураад, ингэсхийгээд урагшилахгүй. Төсвийн тодотгол хийхээс өөр аргагүй болчихсоныг янз бүрийн баримтаар нотолж байна. Сэтгүүлчдийн болон иргэдийн асуугаад байгаа зүйл нь яагаад 998 мянган тэрбум төгрөг буюу бараг 1 их наяд төгрөг нэмэх болов гэдэг дээр асуугаад байгаа. Үүн доторх зарим асуудлууд мэдээж ойлгомжтой, эрчим хүчний салбар дээр "өвөл айсуй" гэдэг шиг бусад асуултууд байсаар байгаа. Төсвийн байнгын хороон дээрээ илүү деталчилж ярья аа. Хувийн сектор,бизнесийн салбараа Ерөнхий сайд маань чөлөөлье гэдэг аяны хүрээнд харж үзнэ гэсэн. Гэтэл тоон статистикаар харахаар төсвийн орлого бүрдүүлэлт ерөөсөө дотоодын татвар төлөгч дээр илүү ачаалагдахаар харагдаад байгаа. Татварын ерөнхий газрын орлого бүрдүүлэлт, эх үүсвэр 6,9%-ийн өсөлттэй, нөгөө талдаа ГЕГ-ынх -10%, Сангийн яамных -28,2% бууралттай. Гадаад тусламж 13,2% ч гэдэг юм уу, ийм эсрэг дүр зураг харагдаж, санаа зовоод байгаа. Мэдээж улс төрчид ялангуяа дахин сонгогдохыг хүсэж байна. Сонгогчид хэн билээ? Нөгөө төрийн албан хаагчид настнууд орно. Эдийн засагч, төсвийн анализ хийдэг хүний хувьд дуугүй байж болохгүй байна. Бодит орлогын өсөлт, бодит худалдан авах чадвар чухал. Тэтгэвэр, цалин хөлс нэмж байгаа асуудлыг яагаад хугацаанаасаа урагшлуулаад байна вэ!
УИХ-ын чуулганы /2026.09.07/-ны өдрийн хуралдаанаар Монгол Улсын 2026 оны төсвийн тодотголыг хэлэлцэж байна.Хэлэлцэж буй асуудалтай холбогдуулан УИХ-ын гишүүн Д.Энхтүвшин:2026 оны төсвөө тодотгохын тулд төсвийн хүрээгээ өөрчлөхөөр орж ирлээ. Төсвийн хүрээний мэдэгдэл бол зөвхөн ЗГ-ын бичиг баримт биш. Үүнийг оролцогч хөрөнгө оруулагч, бизнес эрхлэгч, бусад талууд бүгдээрээ судалгаа, тооцоо, хөрөнгө оруулалтад харж өөрчилдөг.Уг нь төсвийн тодотголыг дагуулж биш ядаж жилийн төсөв дагуулж оруулж ирж, ярьдаг баймаар байна. Үүнтэй холбоотой Монгол банкнаас эхэлж асуумаар байна. Монгол банкны хувьд бол мөнгөний бодлогыг хариуцаж байгаа байгууллага. Одоо инфляцын түвшин 7 сард 13% болж нэмэгдчихсэн. Ер нь мөнгөний бодлого төсвийн бодлого 2 хоорондоо уялдаж байж, ард иргэдийнхээ ажил амьдралыг илүү зөв авч явах ёстой. Нэг талдаа татвар хасаад байгаа мөртөө, нөгөө талдаа инфляц өндөр болохоор татвар өндөр болоод байгаа. Энэ татварыг чинээлэг хэсэг нь биш, илүү дундаж давхарга, бага орлоготой хэсэг маань татварыг үүрдэг. Монгол банк үүн дээр яаж менеж хийе гэж бодож байгаа вэ? ТӨК-иуд ын орлого төвлөрүүлэл болон Засгийн газар, орон нутгийн өрийн бичгийг хэрхэн гаргах вэ.
УИХ дахь МАН-ын бүлгийн өнөөдөр /2026.09.07/-ийн хуралдаанаар Монгол Улсын 2026 оны төсвийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг хэлэлцэж, гишүүдийн олонх хэлэлцэхийг дэмжлээ. Төсвийн тодотголын хүрээнд төсвийн орлого, зарлагын бүтцэд зохицуулалт хийж, төрийн зардлын хэмнэлтийг иргэдийн орлогыг хамгаалах, стратегийн бүтээгдэхүүний нөөц бүрдүүлэх, эрчим хүч болон хүнсний хангамжийг тогтворжуулахад чиглүүлэхээр тусгажээ.Нийт 1.44 их наяд төгрөгийн хэмнэлт хийж, иргэдийн орлогыг дэмжинэТодотголоор төрийн үйл ажиллагааны зардалд нийт 1.44 их наяд төгрөгийн хэмнэлт, таналт хийхээр тусгасан байна. Хэмнэсэн эх үүсвэрийг дараах нийгэм, эдийн засгийн тэргүүлэх чиглэлүүдэд зарцуулахаар төлөвлөжээ.• Ахмад настны суурь тэтгэврийн нэмэгдлийг 2026.11.01-нээс олгоно.• Дундаж тэтгэврийг 233.8 мянган төгрөгөөр нэмэгдүүлнэ.• Төрийн үйлчилгээний салбарын албан хаагчдын цалингийн нэмэгдлийн зөрүүг арилгана.• “Гэрт ойрхон сургууль – хамгийн сайн сургууль” үйл ажиллагааг хэрэгжүүлнэ. • Стратегийн хүнсний бүтээгдэхүүний нөөцийг нэмэгдүүлнэ. • Эрчим хүчний үнийг нэмэхгүйгээр хангамж, нийлүүлэлтийг тогтворжуулна.Тэтгэврийн нэмэгдэлд 196.3 тэрбум төгрөг, төрийн албан хаагчдын цалингийн нэмэгдэлд 844.6 тэрбум төгрөг тусгагдсан байна.Стратегийн бараа бүтээгдэхүүний нөөцийг бүрдүүлнэҮнэ, нийлүүлэлтийн эрсдэлийг бууруулах зорилгоор 100 мянган тонн улаанбуудай, 12 мянган тонн хүнсний ногоо, 20 мянган тонн махны нөөц бүрдүүлэхээр төлөвлөсөн байна.Мөн зоорь, агуулахын хүчин чадлыг нэмэгдүүлж, газрын тосны бүтээгдэхүүний агуулахын багтаамжийг 300 мянган метр кубээр өсгөхөөр тусгалаа.Эрчим хүчний салбарын хангамж, найдвартай ажиллагааг хангах зорилгоор нийт 200 тэрбум төгрөгийн санхүүжилт төлөвлөсөн бөгөөд үүний 107.3 тэрбум төгрөгийг салбарын татаас, 92.7 тэрбум төгрөгийг тоног төхөөрөмжийн шинэчлэлд зарцуулахаар байна.
УИХ-ын чуулганы /2026.09.07/-ны өдрийн хуралдаанаар Монгол Улсын 2026 оны төсвийн тодотголыг хэлэлцэж байна.Хэлэлцэж буй асуудалтай холбогдуулан УИХ-ын гишүүн А.Ариунзаяа дараах байр суурийг илэрхийллээ.2026 оны төсвийн тодотголыг дагаж орж ирсэн хуультай холбоотой нэг асуулт асууя. Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай энэ хуулийг уншаад, маш их баярлалаа. Овоо шүү дээ. Нөгөө миний яриад байсан өөрөө өөртөө чөдөр тушаа тавьсан байгаа энэ асуудлыг чөлөөлж байгаа юм байна. 19.9-ийг одоо хүчингүй болгож байгаа юм байна. Гаднаас өчнөөн зээл авчхаад түүнийгээ ашиглаж чадахгүй энэ чөдөр тушаандаа баригддаг. Өнгөрсөн хаврын чуулганаар Эрдэнэбүрэний усны цахилгаан станц, Газрын тос боловсруулах үйлдвэр төсөвт орохгүй шүү гээд. Энэ 2 төсөлд тусгайлсан хууль гаргасан.Иймд 19.9-ийг өөрчлөөч, хүчингүй болгооч гэдэг шаардлагыг өгсөн. Тэгээд яг алга таших гэж байсан чинь 6.1.2 дээр нэгдсэн төсвийн тэнцвэржүүлсэн тэнцэл нь тухайн төсвийн жилийн ДНБ-ий 2%-аас илүүгүй алдагдалтай эсвэл ашигтай байх гэсэн ийм зүйл заалтаар солигдоод ороод ирлээ. Нөгөө чөдөр тушаагаа тайлж байгаа юм шиг миний хэлээд байсан асуудал шийдэгдчихэв үү, шийдэгдсэнгүй юу?
УИХ-ын чуулганы /2026.09.07/-ны өдрийн хуралдаанаар Монгол Улсын 2026 оны төсвийн тодотголыг хэлэлцэж байна.Тодруулбал Монгол Улсын нэгдсэн төсвийн 2026 оны төсвийн хүрээний мэдэгдэл, 2027-2028 оны төсвийн төсөөллийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай болон Монгол улсын 2026 оны төсвийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслүүдийг хэлэлцэж эхэллээ.
Дэлхийн нүүдэлчдийн VI наадам Бүгд Найрамдах Киргиз Улсын Бишкек хотноо наймдугаар сарын 31-нээс есдүгээр сарын 6-ны өдрүүдэд амжилттай зохион байгуулагдаж, өндөрлөлөө.Энэ удаагийн наадамд дэлхийн 113 орны 3000 орчим тамирчин спортын 43 төрөлд өрсөлдсөн байна.Монгол Улсын шигшээ баг наадмын үеэр 5 алт, 3 мөнгө, 13 хүрэл, нийт 21 медаль хүртэж, багийн нэгдсэн медалийн чансаагаар дөрөвдүгээр байр эзэллээ.Медалийн чансааг Казахстаны шигшээ баг 32 алт, 20 мөнгө, 22 хүрэл медальтайгаар тэргүүлсэн бол Киргизстан 30 алт, 35 мөнгө, 19 хүрэл медальтайгаар хоёрдугаар байр, ОХУ 7 алт, 8 мөнгө, 21 хүрэл медальтайгаар гуравдугаар байрт оржээ. Харин Узбекистан 4 алт, 4 мөнгө, 11 хүрэл медаль хүртэж, тавдугаар байр эзэлсэн байна.
УИХ дахь ХҮН намын зөвлөл: УИХ батлаагүй төсвийг нэмж олгоно гэж Засгийн газар дур мэдэн нэмсэн. Ингээд өөрсдөө нэмчихээд араас нь УИХ-аар батлуулахаар оруулж ирэх нь буруу.
УИХ-ын гишүүн А.Ариунзаяагаас цаг үеийн асуудлаар тодрууллаа. Тэрбээр, " 30-ын талынхан Булган аймагт уулзсан нь үнэн. Биднийг тансаг зэрэглэлийн амралтын газарт Засгийн газрын хэрэг эрхлэх газрын даргын асуудлыг ярьсан гээд мэдээлэл гарсан байна лээ. Гэхдээ бид тэр хүний талаар огт яриагүй. Бид намрын их ажлаас өмнө Булган аймаг руу явж салхинд гарсан. Хэн нэгнийг огцруулах тухай асуудал ярьсан зүйл огт байхгүй. Ойр зуурын юм л ярилцсан. Улсын төсөв дээр анхаарах зүйл юу байна, шатахууны асуудал болон хэн ямар хуулийн төсөл дээр ажиллаж байгаа талаар мөн тулгамдаж байгаа асуудлууд дээр ямар байр суурьтай байна гэдгийг л ярилцсан. Тэтгэвэр тэтгэмжийг ирэх оны нэгдүгээр сараас 10 хувиар нэмнэ. Нөхцөл байдал хүнд байгаа учраас ахмадуудын суурь тэтгэврийг 11 дүгээр сарын 01-нээс олгож эхэлье гэдэг саналыг оруулж ирж байгаа. Суурь тэтгэврийн гол онцлог нь нийгмийн даатгалын сангаас тэтгэвэр авч байгаа ахмадуудад хамааралтай. Ингэхдээ эмэгтэй 55 нас хүрсэн, эрэгтэй 60 нас хүрсэн ахмадуудад л хамаатай" гэлээ.