Нийслэлийн нутгийн захиргааны байгууллагуудын мэдээллийн технологийн албан хаагчдын дунд “UB IT-2026” хэлэлцүүлгийг өнөөдөр зохион байгууллаа. Хэлэлцүүлгийг нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын захирагчийн Мэдээллийн технологийн асуудал хариуцсан зөвлөх Б.Нарантуяа нээж үг хэлэв. Тэрбээр энэхүү үйл ажиллагаа нь нийслэлийн хэмжээнд баримталж буй мэдээллийн технологийн нэгдсэн бодлогыг танилцуулах, кибер аюулгүй байдлын эрсдэлийг бууруулах, төсөл, хөтөлбөрүүдийн уялдаа холбоог сайжруулах болон салбарын мэргэжилтнүүдийн мэдлэг, чадварыг дээшлүүлэх зорилгоор анх удаа зохион байгуулж буйг онцоллоо.Энэ үеэр НЗДТГ-ын Мэдээллийн технологийн газрын Дэд бүтэц, техникийн хяналтын хэлтсийн дарга Б.Түмэнбаяр “Арга хэмжээнд нийслэлийн нутгийн захиргааны байгууллагуудын 120 албан хаагч болон хувийн хэвшлийн төлөөлөл оролцож байна. Хэлэлцүүлгийн гол зорилго нь мэдээллийн технологийн чиглэлээр сүүлийн жилүүдэд хэрэгжүүлсэн болон цаашид хэрэгжүүлэх томоохон төсөл, хөтөлбөрүүдийг танилцуулах, байгууллага хоорондын уялдаа холбоог сайжруулах, албан хаагчдад мэдлэг олгоход чиглэж байна. Өнгөрсөн хугацаанд нийслэлийн Теле камерын нэгдсэн төв болон дэд төвүүдийг есөн дүүрэгт байгуулж, камерын хяналтын тогтолцоог нэгдсэн удирдлагад шилжүүллээ. Мөн нийтийн тээврийн нэгдсэн системийг ашиглалтад оруулж, 2025 оны аравдугаар сараас хэрэглээнд нэвтрүүлсэн. Цаашид энэ онд хиймэл оюун ухааныг нутгийн захиргааны байгууллагуудын үйл ажиллагаанд дөрвөн чиглэлээр нэвтрүүлэхээр төлөвлөж байна. Дэлхийн банктай хамтран Улаанбаатар хотын гэрлэн дохио, авто зогсоолын системийг бүрэн цахимжуулах, албан хаагчдыг чадавхжуулах сургалт, хэлэлцүүлгийг зохион байгуулахаар ажиллаж байна” гэв.“UB IT-2026” хэлэлцүүлэгт төр болон хувийн хэвшлийн төлөөллүүд оролцож, дараах сэдвүүдийн хүрээнд мэдээлэл солилцлоо:“Нийслэлийн цахим бодлого, кибер аюулгүй байдлын стратеги” сэдвээр НЗДТГ-ын Мэдээллийн технологийн газар,“Төрийн байгууллагуудын нэгдсэн систем болох GOV.MN” сэдвээр Төрийн цахим үйлчилгээний зохицуулалтын газар,“Төрийн мэдээллийн нэгдсэн сүлжээнд холбогдсон байгууллагуудын системийн эмзэг байдал” сэдвээр ТЕГ-ын Мэдээллийн аюулгүй байдлын газар болон Кибер халдлага зөрчилтэй тэмцэх Үндэсний төв,Сүлжээний аюулгүй байдлын ухаалаг шийдэл, инновацлаг техник технологийн талаар хувийн хэвшлийн төлөөлөл танилцуулга хийлээ.Хэлэлцүүлгийн төгсгөлд салбартаа идэвх зүтгэл гарган ажиллаж, амжилт гаргасан мэргэжилтнүүдэд шагнал, дурсгалын зүйлс гардуулав. Энэхүү хэлэлцүүлэг нь төр, хувийн хэвшлийн хамтын ажиллагааг бэхжүүлж, нийслэлийн нутгийн захиргааны байгууллагуудын мэдээллийн аюулгүй байдлыг шинэ түвшинд гаргахад чухал түлхэц боллоо гэдгийг оролцогчид онцолсон юм.
Анхдагчдын өлгий нутаг Булган аймгийнхаа золголтонд уригдан очлоо. Эртний сайхан уламжлалаа эрхэмлэн дээдэлж, ахмад буурлуудаа хүндэтгэн золгож, амар мэндээ мэдэлцэж, улс эх орон минь эв эетэй, төр түвшин байхын ерөөлийг өргөлөө.
Одоогоос 50 жилийн өмнө АНУ дахь хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн эрхийн хөдөлгөөн ингэж эхэлжээ. Манай баг өчигдөр Ялгаварлан гадуурхалтаас ангид байх тухай шинэ хуулийн төслийн хэлэлцүүлгээ эхэлсэн. Харин цагаан сарын өмнө Саадгүй орчин, хүртээмжтэй үйлчилгээний тухай үзэл баримтлалаа яамдуудаар явж танилцуулсан. Яагаад гэж үү? Яагаад гэвэл энэ бол зүгээр нэг эрх зүйн нэмэлт зохицуулалт биш, харин нийгмийн ёс зүйн суурь зарчмыг хуульчилж баталгаажуулах алхам хийхээс өөр аргагүй учраас л ингээд байгаа юм. Зарим эрх баригчид ёс зүйн л асуудал шүү дээ Сараа минь гэж түвэгшээж, тэр бүү хэл Хүний эрхийн комисс нь хүртэл ийм хууль байх шаардлагагүй гэж дүгнэхийг харлаа. Мэдээж Ёс зүй ба хууль хоёр ялгаатай ойлголт. Ёс зүй бол “зөв, буруу”-гийн тухай бидний дотоод ухамсар, нийгмийн үнэт зүйл. Харин хууль бол төрөөс албан ёсоор баталж, зөрчвөл хариуцлага тооцдог доод хязгаарын зохицуулалт, мэдэж байнаа би. Бид ёс зүйг бүрэн хуульчилж чадахгүй. Хэн нэгнийг хайрлах, хүндэтгэх, шударга байхыг хуульчилж албадна гэвэл эрх чөлөөнд халдана. Гэхдээ бусдын эрх, нэр төр, боломжид хохирол учруулж буй үйлдлийг хуульчлах ёстой. Ялангуяа өөрсдийгөө хамгаалах нийгмийн, эдийн засгийн, бие махбодын боломж харьцангуй сул байгаа эмзэг бүлгийн хувьд төрийн хамгаалалт зайлшгүй шаардлагатай.Яагаад эмзэг бүлгийг онцолж байна вэ?Учир нь ялгаварлан гадуурхалт бүгдэд адилхан нөлөөлдөггүй. Нэг хүнд тохиолдсон үл тоомсорлол нөгөөд нь амьдралын боломж хаагдах шалтгаан болдог. Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэн ажлын ярилцлагад ороод орчин нь хүртээмжгүйгээс болж оролцож чадахгүй бол энэ нь хувь хүний “азгүйтэл” биш — системийн ялгаварлалт. Ахмад настан үйлчилгээ авч чадахгүй бол энэ нь “насных нь асуудал” биш — бодлогын дутагдал. Эмэгтэй, хүүхэд, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэн, цөөнх бүлгийн төлөөлөл эрхээ эдэлж чадахгүй байвал энэ нь зөвхөн ёс зүйн алдаа биш, харин хууль эрх зүйн хамгаалалт, тогтолцоонд дутагдал байгаагийн л илрэл. Өчнөөн бодлогын судалгаа нийтлэл бий. Тиймээс зарим ёс зүйг хуульчлах нь зайлшгүй болчихоод байна, тэр дундаа Ялангуяа хүний эрх, нэр төр, тэгш боломжтой холбоотой асуудлыг “сайхан сэтгэл”-д найдаж орхиж болохгүй. Хууль бол ёс зүйн хамгийн доод босго. Хэн нэгэн хүнийг гадуурхахгүй байх, доромжлохгүй байх, боломжийг нь хаахгүй байх нь хүн ёсны мөн чанар байхаас гадна хуулийн шаардлага байх ёстой. Гэхдээ бидний зорилго зөвхөн хуультай болчихоор бүх юм болчих ч юм бас биш лд. Хууль айдсаар/санкцаар хэрэгждэг бол ёс зүй ухамсраар хэрэгждэг. Угтаа бол #хөгжил гэдэг бол хүмүүс хууль зөрчихөөс айсандаа биш, харин зөвийг ойлгосондоо бусдын эрхийг хүндэлдэг нийгэм юм.Ялгаварлан гадуурхалтын эсрэг хууль, болон саадгүй орчны хуулиуд бол эмзэг бүлгийг “онцгой эрхтэй” болгох тухай биш. Харин тэднийг бусдын адил тэгш боломжтой болгох тухай. Энэ бол давуу эрхийн асуудал биш — шударга ёсны асуудал билээ. Хэрэв бид ёс зүйгээ хуульчилж чадвал нийгмийн доод босго дээшилнэ. Харин ёс зүйгээ ухамсарлаж чадвал нийгмийн соёл бүхэлдээ дээшилнэ.
Энэ үгийг УИХ-ын гишүүн М.Нарантуяа-Нара /2025.06,03/-ны өдөр илэрхийлж байлаа. Түүний хувьд дээрх өдөр хаврын чуулганаар УИХ-ын гишүүнийг эгүүлэн татах тухай хуулийн төсөл санаачлан өргөн барина гэдгээ албан ёсоор мэдэгдсэн байдаг. Түүний хувьд амлалтаа хэрэгжүүлж, УИХ-ын гишүүнийг эгүүлэн татах тухай МОНГОЛ УЛСЫН ИХ ХУРЛЫН ТУХАЙ ХУУЛЬД НЭМЭЛТ, ӨӨРЧЛӨЛТ ОРУУЛАХ ТУХАЙ хуулийн төсөлтэй холбогдуулан Засгийн газрын саналыг авахаар хүргүүлсэн. Мөн энэхүү хуулийн төсөл дээр иргэдээс санал авахаар D.Parliament-д байршуулсан юм.Энэхүү хуулийн төсөл дараах агуулгатай: 1. ҮХЦ-ийн шийдвэрийг УИХ дахин авч хэлэлцэхгүй байх 2. Хуулийн хүчин төгөлдөр шүүхийн шийдвэрийг УИХ дахин авч хэлэлцэхгүй байх3. УИХ-ын гишүүн тангараг өргөхдөө хуулиар хориглосон үйл ажиллагаа явуулахгүй байхаар тангараг өргөх / УИХ-ын гишүүн хуулиар хориглосон үйл ажиллагаа явуулж тангаргаасаа няцах -> иргэд Үндсэн хуулийн цэцэд хандах -> ҮХЦ-ийн шийдвэрээр УИХ-ын гишүүнийг эгүүлэн татах/ Дээрх хуулийн төсөл батлагдсанаар ҮХЦ болон шүүхийн шийдвэр эцсийн байх зарчим бодит байдалд хэрэгжих эрх зүйн орчин бүрдэнэ. Мөн УИХ-ын гишүүн хуулиар хориглосон үйл ажиллагаа явуулсан тохиолдолд одоо хүчин төгөлдөр мөрдөгдөж буй Үндсэн хууль, Үндсэн хуулийн цэц, Үндсэн хуулийн цэц маргаан хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн хүрээнд иргэдээс УИХ-ын гишүүнийг Үндсэн хуульд заасан “… өргөсөн тангаргаасаа няцаж …” гэх үндэслэлээр ҮХЦ-д хандан ҮХЦ-ийн шийдвэрээр УИХ-ын гишүүнийг эгүүлэн татах эрх зүйн орчин бий болно. Дагаж мөрдөх хугацааны хувьд:Хуулийн төсөлд гишүүний өргөх тангарагийн зохицуулалтад өөрчлөлт оруулахаар тусгасантай холбогдуулан одоогийн УИХ-ын гишүүд тангаргаа нэгэнт өргөсөн байгаа тул 2028 оноос дагаж мөрдөхөөр оруулсан.Гэхдээ хэлэлцүүлгийн явцад Засгийн газар, олон нийт, мэргэжлийн байгууллагын санал, дүгнэлт зэргийг харгалзан сайжруулах боломжтой. ҮХЦ-ийн шийдвэр эцсийнх байх атал УИХ дахин авч шийдвэрлэх агуулгатай зохицуулалт 2006 оноос хойш өнөөдрийг хүртэл хэрэгжиж ирсэн буюу УИХ 2006 оноос хойш Үндсэн хууль зөрчиж, ҮХЦ-ийн эрх хэмжээнд халдсаар ирсэн байна.Иймд М.Нарантуяа-Нара гишүүний хувьд үүнийг засаж сайжруулах, Үндсэн хуульд заасан суурь зарчим биелэгдэх, парламентын гишүүдэд иргэдээс хяналт тавьж, хариуцлага хүлээлгэх хүрээ хязгаарыг нэмэгдүүлж, улс төрийн эерэг соёл, хандлагыг төлөвшүүлэх, зохицуулалтын орчныг сайжруулах зорилгоор энэхүү хуулийн төслийг санаачлан боловсруулснаа илэрхийллээ. Түүнчлэн энэ хуулийг хэн санаачлан өргөн барих нь чухал бус, гагцхүү хууль хүний өөрийн, ил далдгүй буруутай үйлдэл бүрт адил тэгш хэрэгждэг байх нь чухал гэдгийг онцоллоо.
УИХ-ын дарга, МАН-ын дарга Н.Учрал УИХ, Засгийн газрын зарим гишүүдийн хамт Сэлэнгэ аймгийн иргэдтэй уулзаж, төрөөс хэрэгжүүлж буй бодлого, шийдвэрүүдийг танилцуулж, нээлттэй мэдээлэл солилцлоо. УИХ-ын даргын дэвшүүлсэн “Чөлөөлье, цэгцэлье” санаачилга нь Засгийн газрын бодлоготой уялдан, эдийн засгийн өсөлтийг иргэн бүрд хүртээх, цалин тэтгэврийг үе шаттай нэмэгдүүлэх, иргэд болон аж ахуйн нэгжүүдийн өсөн дэвжих бодит боломжийг бүрдүүлэхэд чиглэж байна.УИХ, Засгийн газар нэг зорилго, нэг чиглэлд уялдаа холбоотой ажиллаж, бодлого–гүйцэтгэл–хяналтын нэгдсэн тогтолцоог бүрдүүлснээр төрийн үйл ажиллагаа цэгцэрч, төр, иргэний харилцан итгэлцэл бэхжиж, авлига, хээл хахуульд цэг тавих чухал алхам болно.Уулзалтын үеэр Сэлэнгэ аймгийн иргэдэд дараах мэдээллийг өглөө. -Сэлэнгэ аймагт баригдаж буй дулааны цахилгаан станцыг дэд бүтцийн сүлжээнд холбох агаарын болон газар доорх шугамын бүтээн байгуулалтыг Улсын төсвийн хөрөнгөөр хэрэгжүүлнэ. - ХАА-н салбарын 2025 оны урамшууллыг бүрэн олголоо. -Сайхан суманд баригдах спорт цогцолборын санхүүжилтийг 2026 оны улсын төсөвт тусгалаа.Сэлэнгэ аймгийн иргэд Хөдөө аж ахуйн чиглэлийн дээд сургууль байгуулах, мөн стратегийн чухал байршил, хилийн боомтыг харгалзан аймгийг хотын статустай болгох асуудлыг хөндөн ярилаа. Хотын статустай болсноор Дархан хотын жишгээр хөгжил, хөрөнгө оруулалтын шинэ боломжууд нээгдэнэ гэж иргэд үзэж байна. Иргэдийн санал бодол, дуу хоолой бол бодлогын гол чиг шугам байх ёстой.
М-Си-Эс Групп нийгмийн хариуцлагын хүрээнд Баянхонгор аймгийн Нэгдсэн эмнэлгийн Төрөх, эмэгтэйчүүдийн тасгийг иж бүрэн шинэчилж байна.Тус эмнэлэг 1942 онд байгуулагдсан бөгөөд барилгын их засвар, шинэчлэл шаардлагатай эмнэлгүүдийн нэгт тооцогддог. 2025 онд Төрөх тасагт 1,236 эх амаржсан бөгөөд жил бүр 1,300 орчим нярайг аюулгүй, тав тухтай орчинд хүлээн авах нөхцөлийг бүрдүүлэх зорилгоор энэхүү шинэчлэлийг хэрэгжүүлж буйгаа танилцууллаа.3 давхар, 1,774.08 мкв талбай бүхий барилгад иж бүрэн засвар хийж, цонх, хаалга, фасад, сантехник, цахилгаан, агаар сэлгэлт, дээвэр, холбоо дохиолол, сувилагчийн дуудлага, хий хангамж, камержуулалтыг бүрэн шинэчлэх юм. Засварын ажлыг 2025 оны 11 дүгээр сараас “Номин ундрах өргөө” ХХК хийж эхэлсэн бөгөөд ирэх дөрөвдүгээр сард хүлээлгэн өгөхөөр төлөвлөжээ.Нийгмийн хариуцлагынхаа хүрээнд эрүүл мэндийн салбарт оруулж буй хувийн хэвшлийн томоохон хөрөнгө оруулалт нь бусад аймагт жишиг болон хэрэгжих боломжтой юм. Бүтээн байгуулалтыг хийж буй компанийн удирдлага, хамт олонд талархал илэрхийлье. Монгол Улсын Засгийн газарын 2024–2028 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөрт хөрөнгө оруулалт, хувийн хэвшлийг татварын бодлогоор дэмжихээр тусгасан. Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хуульд оруулсан нэмэлт өөрчлөлтөөр татвар төлөгч нь нийгэмд чиглэсэн хөрөнгө оруулалт, хандив, санхүүгийн дэмжлэг үзүүлсэн тохиолдолд татвар ногдох орлогын нэг хувь хүртэлх дүнг төлөх албан татвараас шууд хасуулах боломжтой болсон. Тухайлбал, татвар ногдох орлого 500 сая төгрөг бол 5 сая төгрөг хүртэлх дэмжлэгийг татвараас хасуулах боломжтой. Байгаль орчин хамгаалах, орчны бохирдлыг бууруулах, ахмад настан, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд, хүүхдэд ээлтэй орчин бүрдүүлэх, соёлын өвийг хамгаалах, нийтийн эзэмшлийн зам талбай байгуулах, гамшгийн хохирлыг бууруулах, биеийн тамир спорт, боловсрол, шинжлэх ухаан, төрийн болон орон нутгийн өмчийн эрүүл мэндийн байгууллагыг дэмжих зэрэг чиглэлд хэрэгжүүлсэн төсөл, санаачилгууд энэхүү хөнгөлөлтөд хамрагдаж болдог байна.Баянхонгор аймаг дахь томилолт эмч, сувилагч, ажилтнуудтай хийсэн уулзалт, нээлттэй ярилцлагаар өндөрлөлөө.
Эрүүл мэндийн салбар дахь авлига, ашиг сонирхлын зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх, эрсдэлийг бууруулах чиглэлээр Авлигатай тэмцэх газрын төлөөлөлтэй хамтарсан уулзалт (2026.02.27) зохион байгууллаа.Уулзалтаар Эрүүл мэндийн яаманд болон эрүүл мэндийн салбарт хяналт шалгалтаар өгөгдсөн зөвлөмжийн биелэлтийг танилцуулж, цаашид сайжруулах шаардлагатай асуудлууд болон авлигын эрсдэл үүсэж болзошгүй үйл ажиллагааны чиглэлүүдэд хэрэгжүүлэх нэмэлт арга хэмжээний талаар талууд хэлэлцэв.Эрүүл мэндийн яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга Д.Очирбат, цаашид яам болон салбарын хэмжээнд авлига, ашиг сонирхлын зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх, соён гэгээрүүлэх ажлыг эрчимжүүлж, шударга ёсны зарчмыг төлөвшүүлэхэд Авлигатай тэмцэх газартай хамтын ажиллагааг улам өргөжүүлэх хүсэлтэй байгаагаа илэрхийллээ. Авлигатай тэмцэх газрын төлөөлөл Эрүүл мэндийн яамны зүгээс тавьсан саналыг хүлээн авч, мэргэжил, арга зүйн дэмжлэг үзүүлэн хамтран ажиллахаар болов. Уулзалтад, Эрүүл мэндийн яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга Д.Очирбат, газар, хэлтсийн дарга, мэргэжилтнүүд, Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг болон харьяа байгууллагын удирдах ажилтны төлөөлөл, мөн эрүүл мэндийн салбарыг хариуцан ажилладаг Авлигатай тэмцэх газрын холбогдох нэгжийн албан тушаалтнууд оролцлоо.
Олон Улсын эмэгтэйчүүдийн эрхийг хамгаалах өдрийг тохиолдуулан, Нийслэлийн Сүхбаатар дүүргийн 1000 гаруй ээжүүдийн төлөөллийг оролцуулсан “Хамтдаа гэрэлтье” хүндэтгэлийн арга хэмжээ Төрийн ордонд зохион байгуулагдлаа. Энэхүү арга хэмжээг зохион байгуулсан Сүхбаатар дүүргийн СДМЭХ-ны дарга О. Номинчимэг болон танай хамт олонд халуун баяр хүргэе. Монголын мянга мянган эмэгтэйчүүддээ энэ хорвоогийн хамгийн сайн сайхан бүхнийг хүсэн ерөөе.
Монгол Улсын Их Хурлын дарга Н.Учрал тэргүүтэй Улсын Их Хурал, Засгийн газрын гишүүдийн төвийн бүсийн иргэдтэй хийх уулзалт Сэлэнгэ аймгийн Сүхбаатар суманд үргэлжиллээ. Парламент болон Засгийн газрын төлөөлөл орон нутагт ажиллаж хөдөөгийн хөгжлийг хурдасгах зорилтот санаачилга, хууль тогтоомжийн хэрэгжилт болон төрийн үйлчилгээний талаар иргэдийн санал, бодлыг сонсохоос гадна УИХ-ын даргын дэвшүүлсэн “Эрх чөлөөний дөрвөн зам: Дөрвөн чөлөөлөлт”-ийн бодлогыг танилцуулсан юм. Эрх чөлөөний дөрвөн замын эхнийх нь эдийн засгийн чөлөөлөлт гэдгийг УИХ-ын дарга уулзалтын эхэнд тодотгов. Энэ чөлөөлөлтийг эхлүүлэх болсон үндэслэл нь бүх шатанд хариуцлага, ил тод байдал нэхсэн олон нийтийн бодит шаардлага болон улсын төсвийн хэт тэлэлт, урсгал зардлын өсөлтөөс улбаатай аж. Уул уурхайн салбарын өсөлтийн нөлөөгөөр төсвийн орлого сүүлийн 5 жилд 3 дахин нэмэгдсэн талаар макро эдийн засгийн зарим үзүүлэлтийг танилцуулахдаа тэрбээр дурдлаа.Харин нэгдсэн төсвийн нийт зарлага 2022 онд 16 хувиар, 2023 онд 24 хувиар, 2024 онд 36 хувиар нэмэгджээ. Иймд төсвийн урсгал зардлын хэт тэлэлтээс үүдэн төсвийн бодлогын орон зай хумигдаж байгааг онцлоод, сахилга бат, хариуцлагыг нэмэгдүүлэх замаар урсгал зардлыг бууруулахаар төлөвлөж байгаагаа дурдлаа. Тухайлбал, энэ оны улсын төсвийн батлахдаа хийсвэр төсөөллөөс илүү бодит тоонуудад үндэслэж,татвар төлөгчдийн ачаа, дарамтыг бууруулж төрийн хэт оролцоог хумисан гэдгийг тодотгов. Улмаар улсын төсвийн орлого, зарлагын ДНБ-д эзлэх хувь, хэмжээг бууруулж, хувийн хэвшлийг дэмжсэн татварын шинэчлэл хийхээр зорьж байгаа гэлээ. Цаашид төрөөс татаас олгодог салбаруудыг чөлөөлж, зах зээлийн зарчим шилжүүлэх, нийгмийн халамж, тусламж, үйлчилгээг зорилтот бүлэгт нь чиглүүлэх талаар тодотгож байв. УИХ-ын дарга хэлэхдээ, орон нутгийн хөгжлийг дэмжихийн тулд эрх мэдэл болон хөрөнгө оруулалтын төвлөрлийг сааруулж, аймаг, сумдад шилжүүлэх ёстойг онцлов. Төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн тухай хуульд оруулсан нэмэлт, өөрчлөлтөөр төсвөөс санхүүжүүлэх боломжгүй, зарлагын хязгаарт багтаагүй төсөл, хөтөлбөрүүдийг орон нутаг бие даан хэрэгжүүлэх боломж бүрдсэн гэдгийг дурдлаа. Бизнесийн орчныг бодитоор тэлэхийн тулд хэт төвлөрсөн, олон шатлалт зөвшөөрлийн тогтолцоог халж, гадаадын хөрөнгө оруулагчдад ээлтэй, тогтвортой эрх зүйн орчныг бүрдүүлж, зах зээлийн өрсөлдөөнд саад болж буй төрийн хэт оролцоог багасгах хуулийн шинэчлэлийг эхлүүлсэн талаар жишээ татаж тайлбарлав.Түүнчлэн нийгмийн даатгалын шинэчлэл, татварын реформын хүрээнд хэрэгжүүлэх ажлаас ч танилцуулсан юм. Удаах санаачилга болох Эрх зүйн чөлөөлөлтийн хүрээнд, хүчин төгөлдөр мөрдөгдөж буй 378 хуульд хиймэл оюун ухаанд суурилсан дүн шинжилгээ хийхэд шинэчлэх ажлын эхлэл болгож Зөвшөөрлийн тухай хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийг дагалдах 90 орчим хуульд оруулсан өөрчлөлтийн хамт өргөн мэдүүлсэн гэлээ. Мөн банкны салбарын реформыг эрчимжүүлж, гадаадын банк дотоодын зах зээлд үйл ажиллагаагаа явуулах эрх зүйн орчныг салбарын хуулийн шинэчлэлээр бүрдүүлнэ гэдгээ тодотгов. Ногоон хөгжлийн чөлөөлөлт буюу түлш, эрчим хүчний хараат байдлыг бууруулах 3х100 санаачилга амжилттай хэрэгжиж эхэлснийг УИХ-ын дарга хэллээ. Айл, өрхийн хэрэглээнд сэргээгдэх эрчим хүчний эх үүсгүүрийг суурилуулж, төвийн шугамд холбох процессыг хялбаршуулж, журмыг шинэчилснээр ердөө 11 өдөрт шийдвэрлэх боломжтой болжээ. Ингэснээр нарны хавтан, батарейн системээр хэрэглээний цахилгаанаа хялбархан шийдвэрлээд зогсохгүй илүүдэл эрчим хүчээ төвийн шугамд нийлүүлснээр орлого олох боломжтой болж байгаа аж. Цаашид энэ жишгээр орон нутагт сэргээгдэх эрчим хүчний жижиг, тархмал эх үүсгүүрийг олноор байгуулахад аймаг, сумдын удирдлагууд газар олголт болон холбогдох асуудлыг хүндрэлгүйгээр шийдвэрлэж, хялбаршуулсан журмаар хэрэгжүүлэхэд анхаарна гэдгээ илэрхийлэв. Эдгээр жижиг станцуудыг түшиглээд цахилгаан машин цэнэглэх цогцолборыг 100 байршилд байгуулахаар төлөвлөжээ. УИХ-ын даргын зүгээс “Нарлаг Монголын малчин” хөтөлбөрийг санаачилж, малчдын орлогыг төрөлжүүлэх, малын гаралтай түүхий эдийн үнэ цэнийг өсгөх зорилтот ажлуудыг эхлүүлснээ дурдав. Эрх чөлөөний дөрвөн замын сүүлийнх нь Авлигын эсрэг чөлөөлөлт байх болно гэдгийг УИХ-ын дарга Н.Учрал илтгэлийнхээ төгсгөлд онцоллоо.“Транспаренси интернэйшнл” байгууллагаас гаргадаг Авлигын төсөөллийн индексээр манай улс 31 оноо авч, 182 улсаас 124 дүгээр байранд жагсчээ. Улмаар уул уурхайн салбарын ил тод байдлыг сайжруулах, авлига, албан тушаалын гэмт хэрэгт холбогдсон этгээдүүдийн хөрөнгийг хураахтай холбоотой эрх зүйн зохицуулалтыг сайжруулах ёстой гэсэн зөвлөмж гаргасан талаар дурдлаа. Энэ хаврын чуулганаар УИХ-ын гишүүн О.Алтангэрэлийн санаачлан, өргөн мэдүүлсэн Хөрөнгө хураах тухай хуулийн төслийг хэлэлцэнэ гэдгээ мэдэгдлээ.Иргэдийн зүгээс Төрийн хэмнэлтийн тухай хуулийн хэрэгжилт бусад хууль тогтоомжтой нийцэхгүй байгааг хөндөж, төрийн албаны цомхотгол зарим газар “байгаа онохгүй” байгааг шүүмжлэв. Сэлэнгэ аймгийн Сүхбаатар суманд хүүхэд, залуучуудын соёл амралтын хүрээлэн, ахмадын хөгжлийн төв байгуулах, иргэдийн эрүүл, таатай орчинд амьдрах дэд бүтцийн бүтээн байгуулалтыг дэмжиж өгөхийг захилаа. Орон нутагт ажлын байрыг нэмэгдүүлэх, жижиг дунд үйлдвэрлэгчдийг бодлогоор дэмжих болон ахмадын орон сууц, залуучуудад чиглэсэн ипотекийн зээлийн хүртээмжийг сайжруулах зэрэг саналуудыг дэвшүүлэв.Түүнчлэн УИХ-ын гишүүдийн ёс зүй, хариуцлагыг сайжруулж, парламентын танхимд бодлогоороо мэтгэлцдэг байхыг уриалж байлаа. УИХ-ын даргаас гадна төвийн бүсээс сонгогдсон УИХ, Засгийн газрын гишүүд иргэдийн асуултад хариуллаа. Энэ удаагийн уулзалтад УИХ-ын гишүүн, Тэргүүн шадар сайд бөгөөд Эдийн засаг, хөгжлийн сайд Ж.Энхбаяр, Сангийн сайд Б.Жавхлан, Соёл, спорт, аялал жуулчлал, залуучуудын сайд Ч.Ундрам, УИХ-ын гишүүн Ж.Батжаргал, Д.Батбаяр, Ц.Туваан, С.Лүндэг нар оролцлоо .
Монгол Улсын Их Хурлын дэд дарга Ж.Бат-Эрдэнэ тэргүүтэй төлөөлөгчид Бүгд Найрамдах Чех Улсын парламентын Сенатын танхимын дэд дарга Ийтка Сейтловагийн урилгаар тус улсад 2026 оны 03 дугаар сарын 01-нээс 04-ний өдрүүдэд албан ёсны айлчлал хийлээ.Энэхүү айлчлал нь Бүгд Найрамдах Чех Улсын парламентын Сенатын танхимын дэд дарга Ийтка Сейтловагийн Монгол, Чех хоёр улсын хооронд дипломат харилцаа тогтоосны 75 жилийн ойн хүрээнд 2025 оны 10 дугаар сард Монгол Улсад хэрэгжүүлсэн албан ёсны айлчлалын хариу айлчлал бөгөөд хоёр улсын хууль тогтоох дээд байгууллага хоорондын цаашдын хамтын ажиллагаа, харилцаа холбоог бататган хөгжүүлсэн ач холбогдолтой болов. Айлчлалын хүрээнд Монгол Улсын Их Хурлын дэд дарга Ж.Бат-Эрдэнэ тэргүүтэй төлөөлөгчид Бүгд Найрамдах Чех Улсын парламентын Сенатын танхимын дэд дарга Ийтка Сейтлова, Төлөөлөгчдийн танхимын дэд дарга Патрик Нахер, Сенатын танхимын Орон нутгийн хөгжил, төрийн захиргаа, байгаль орчны байнгын хорооны дарга Збынек Линхарт нартай албан уулзалт хийхийн зэрэгцээ Сенатын танхимын дарга Эрхэмсэг ноён Милош Вийстрчилд бараалхан мэндчилэв.Албан уулзалтаар Монгол Улсын Их Хурлын дэд дарга Ж.Бат-Эрдэнэ Монгол, Чех хоёр улс төрийн болон дээд, өндөр түвшний харилцан айлчлалын давтамжийг хадгалахын зэрэгцээ хууль тогтоох байгууллага хоорондын харилцаа, хамтын ажиллагаа идэвхтэй өрнөж байгаад сэтгэл хангалуун байгаагаа илэрхийлэв. Тэрбээр, Европ дахь итгэлт түнш бөгөөд Монгол Улсын “Гуравдагч хөрш” Чех Улстай “Иж бүрэн түншлэл”-ийн харилцаа, хамтын ажиллагааг эдийн засгийн агуулгаар баяжуулж, худалдаа, хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлэх, зам тээвэр, дэд бүтэц, барилга, байгаль орчин, хөдөө аж ахуй, мал аж ахуй, аж үйлдвэр, эрүүл мэнд, хөдөлмөр, нийгмийн хамгаалал, боловсрол, соёл болон бусад чухал салбарт өргөжүүлэн бэхжүүлэхийг зорьж байгааг онцлон тэмдэглэв.Мөн Монгол Улс “Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын конвенцын Талуудын 17 дугаар бага хурал (COP17)”-ыг энэ оны 8 дугаар сард, Олон улсын эмэгтэй парламентчдын чуулга уулзалтыг энэ оны 10 дугаар сард Улаанбаатар хотноо тус тус зохион байгуулах гэж байгаа талаар тэмдэглээд, Чехийн төлөөлөгчдийг идэвхтэй оролцохыг уриалав. Чехийн талаас байгаль орчныг хамгаалах, цөлжилттэй тэмцэх чиглэлээр явуулж буй Монгол Улсын идэвх, чармайлтыг өндрөөр үнэлээд, дээрх олон улсын чуулга уулзалтуудад өндөр түвшинд оролцохоо илэрхийлэв. Мөн Монгол Улс парламент дахь эмэгтэйчүүдийн оролцоог нэмэгдүүлж, шийдвэр гаргах түвшинд эмэгтэйчүүдийн манлайллыг бодитоор дэмжиж, парламент дахь эмэгтэй гишүүдийн тоогоороо Ази тивд тэргүүлэх улсын нэг болсныг сайшаан тэмдэглэв.Түүнчлэн, Монгол Улсын Их Хурлын дэд дарга Ж.Бат-Эрдэнэд Бүгд Найрамдах Чех Улсын парламентын Төлөөлөгчдийн танхимын дарга Эрхэмсэг ноён Томио Окамүрагийн ажлын алба, Бүгд Найрамдах Чех Улсын парламентын Төлөөлөгчдийн танхимын гишүүн, Чех-Монголын парламентын бүлгийн дарга Петр Садовский, Бүгд Найрамдах Чех Улс дахь Монгол Улсын өргөмжит консул Павел Рейхрт болон Чехийн Худалдааны танхимын дэд Ерөнхийлөгч Радек Якубский тэргүүтэй бизнесийн төлөөлөл бараалхав. Монгол Улсын Их Хурлын дэд дарга Ж.Бат-Эрдэнэ Монгол, Чехийн хамтын ажиллагааны баялаг уламжлал, ард түмнүүдийн хооронд бий болсон ойр дотно харилцаанд түшиглэн хамтын ажиллагааг улам бүр хөгжүүлэх, ялангуяа чехийн технологи, ноу-хауг ашиглаж жижиг, дунд үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэхэд парламентын түвшинд харилцан дэмжлэг үзүүлж байхын чухлыг тэмдэглэв. Мөн Чех Улсын төр, засгийн зүгээс тус улсад аж төрж буй монгол иргэдийн аж байдалд анхаарал хандуулж, иргэдийн аюулгүй байдал, гэр бүл, хүүхдүүдтэйгээ хамт байх, сурч боловсрох боломжийг бүрдүүлэхэд дэмжлэг, туслалцаа үзүүлж байгаад талархал илэрхийлэв.Төлөөлөгчдийн бүрэлдэхүүнд Улсын Их Хурлын гишүүн А.Ариунзаяа, Р.Батболд, Б.Мөнхсоёл, Х.Тэмүүжин нар ажиллалаа.