Жил бүрийн 04 дүгээр сарын 29-нд тохиодог "Дэлхийн бүжгийн өдөр" нь орчин үеийн балетын эцэг хэмээн алдаршсан Францын нэрт балетмейстер Жан-Жорж Новерийн мэндэлсэн өдөр бөгөөд ЮНЕСКО-ийн ивээл дор үйл ажиллагаа явуулдаг Олон улсын театрын хүрээлэнгээс санаачлан 1982 оноос хойш дэлхий нийтээр тэмдэглэн ирсэн уламжлалтай. Бүжиг бол зүгээр нэг урлаг бус, сэтгэлийн гүн дэх мэдрэмжийг хөдөлгөөнөөр амилуулж, хүн төрөлхтнийг эрч хүчээр цэнэглэдэг амьд хэл юм. Тэр дундаа Монголын ард түмний язгуур урлаг, уламжлалт бүжиг, биелгээ нь бидний соёлын дархлааг хадгалах, өв уламжлалаа түгээн дэлгэрүүлэх үнэт өв билээ. Түүнчлэн бүжгийн урлаг, бүжгийн спорт нь залуучуудын бие бялдрын өв тэгш хөгжил, гоо зүйн хүмүүжлийг төлөвшүүлэхээс гадна манай улсыг зорин ирэх жуулчдын сэтгэлийг татах аялал жуулчлалын нэгэн тод нэрийн хуудас болж байна. Бүжгийн урлаг нь хүн төрөлхтнийг хэл, улс төр, соёлын хил хязгааргүйгээр нэгтгэж чаддаг хамгийн хүчирхэг гүүр болохыг дэлхий дахинд сурталчлан таниулах нь тус өдрийн гол зорилго билээ.Бүжгийн урлагийн хөгжилд үнэтэй хувь нэмэр оруулж, эх орныхоо нэрийг олон улсад цуурайтуулж буй үе үеийн бүжигчид, бүжиг дэглээч, багш дасгалжуулагчид болон бүжгийн урлагийг сонирхогч хүн бүрд уран бүтээлийн өндөр амжилт, сайн сайхан бүхнийг хүсэн ерөөе!
Өнгөрөгч Бямба гарагт /2026.05.09/ УИХ-ын гишүүн Ж.Чинбүрэн Сөүл хотноо элэг, цөсний зам, нойр булчирхайн хавдрын эмчилгээний чиглэлээр олон улсын IVRA-9 эрдэм шинжилгээний хуралд Монгол Улсынх туршлага, ололтыг танилцуулан илтгэл тавилаа. Тэрбээр "Илтгэлийн дараа олон асуулт өрнөж, Монголын туршлагыг ихээхэн сонирхон хэлэлцэж байгааг ажиглаваас сонирхолтой байсан бололтой.Миний 29 жилийн эмчийн ажлын хамгийн том утга учир бол Монгол хүн эх орондоо дэлхийн түвшний эмчилгээ авч чаддаг байх явдал юм.Тэр зорилгын төлөө элэг, цөсний зам, нойр булчирхайн хавдрын дэлхийн анагаах ухааны ололт болсон эмчилгээ бүрийг эх орондоо нутагшуулахын төлөө хамт олонтойгоо зүтгэж ирсэн. Жижиг хавдрыг дулааны аргаар түлэхээс эхлээд элэг шилжүүлэн суулгах, цаашлаад дуран болон робот тусламжтай эрхтэн шилжүүлэн суулгах эмчилгээг Монгол эмч нар өнөөдөр нутагтаа хийж байна.Үүнтэй зэрэгцэн хүн амын дунд өргөн тархсан элэгний В, С вирусийн халдварыг бууруулах “Элэг бүтэн Монгол” үндэсний хөтөлбөрийг хамтран эхлүүлсэн нь миний амьдралын хамгийн үнэ цэнтэй ажлуудын нэг байлаа" гэв.Энэ ажлын үр дүнд:• В вирусийн тархалт 16%-аас 5.5% хүртэл• С вирусийн халдвар 11%-аас 3.7% хүртэл буурсан.Энэ тоо бол зүгээр нэг статистик биш. Ирээдүйд олон мянган монгол хүнийг элэгний хатуурал, элэгний хавдраас хамгаалж буй бодит өөрчлөлт боллоо.
УИХ дахь МАН-ын бүлгийн өнөөдөр /2026.05.11/-ийн хуралдаанаар дөрвөн асуудал хэлэлцэж байна. Хуралдааны эхэнд Засгийн газрын гадаад зээлийн өнөөгийн байдал, хэрэгжилт, анхаарах асуудал, Татварын хуулиудад нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслүүдийн талаар Улсын Их Хурлын гишүүн, Сангийн сайд З.Мэндсайхан мэдээлэл хийлээ. 2025 оны байдлаар Засгийн газрын гадаад зээл 35,4 их наяд төгрөг буюу ДНБ-ний 39,4 хувьтай тэнцэж байна. Эдийн засаг, нийгмийн ач холбогдлоор нь эрэмбэлэн гадаад зээлийн санхүүжилтийн 26 хувийг зам тээврийн салбарт, 22 хувийг Улаанбаатар хотын дэд бүтэц, орон сууцжуулалтад, 14 хувийг усан хангамж, эрүүл ахуй, эрүүл мэндийн салбарт, 11 хувийг эрчим хүчний, 9 хувийг боловсрол, онцгой байдлын салбарт, 18 хувийг бусад салбарт тус тус ашиглажээ. Засгийн газар зээлийн үр ашгийг сайжруулахын тулд тэргүүн ээлжинд эрэмбэлэгдсэн хөгжлийн бүтээн байгуулалтын төслүүдийг санхүүжүүлэх бөгөөд ажлыг эрчимжүүлж, хэмнэлтийн зарчмыг баримтлах, үргүй зардлыг хасах, урсгал зардлыг бууруулах чиглэлд анхаарч ажиллана гэлээ. Төсвийн тухай хуулийн шаардлагын дагуу гадаад зээлийн ашиглалтыг жилд бага хэмжээгээр батлаж байгаа нь гадаад зээлийн ашиглалтыг ихээхэн бууруулж, нэг төслийн хэрэгжих хугацаа дунджаар 5-10 жил хойшлох, зээлийн үйлчилгээний төлбөр өсөх, зардал нэмэгдэх эрсдэл үүссэн. Иймд Засгийн газраас гадаад зээлийн ашиглалт, үр ашгийг нэмэгдүүлэх тухай хуулийн төслийг яаралтай горимоор өргөн барина гэв. Татварын хуулиудын өөрчлөлт нь иргэн, аж ахуйн нэгжийн татварын ачааллыг бууруулах, жижиг, дунд бизнес эрхлэгчдийн үйл ажиллагааг дэмжих, татварын орчныг илүү уян хатан, оновчтой болгоход чиглэжээ. Тухайлбал, хувь хүний орлогын албан татварын хүрээнд бага, дунд орлоготой иргэдэд үзүүлэх шаталсан хөнгөлөлтийг үргэлжлүүлэх, хувиараа бизнес эрхлэгч иргэдийн жилийн борлуулалтын орлого нэг тэрбум төгрөгөөс бага тохиолдолд борлуулалтын орлогын 1 хувиар татвар төлөх, иргэн өөрийн өмчилсөн орон сууцаа борлуулсан тохиолдолд үл хөдлөх эд хөрөнгө борлуулсны татвараас чөлөөлөх зохицуулалт оруулсан байна. Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын хувьд 6–10 тэрбум төгрөгийн ашигтай аж ахуйн нэгжүүдэд 15 хувийн татварын шинэ шатлал бий болгож, 600 гаруй аж ахуйн нэгжийн татварын ачааллыг бууруулахаар төлөвлөжээ. Түүнчлэн 2.5 тэрбум төгрөг хүртэлх борлуулалтын орлоготой 180 мянга орчим жижиг, дунд аж ахуйн нэгжийн татварын ачааллыг 1 хувь болгон бууруулах санал тусгасан байна. Бизнес эрхлэгчдийг дэмжих зорилгоор НӨАТ суутган төлөгчийн босгыг одоогийн 50 сая төгрөгөөс 400 сая төгрөг болгон нэмэгдүүлэхээр тусгаснаар бизнесээ идэвхжүүлэх, үйл ажиллагаагаа өргөжүүлэх боломж нэмэгдэх ажээ. Мөн виртуал бүсэд үйл ажиллагаа явуулж буй мэдээлэл технологийн чиглэлийн аж ахуйн нэгжүүдийг татвараас хөнгөлах, өртэй татвар төлөгчийн дансыг бүрэн хаадаг зохицуулалтыг халж, ирээдүйд орж ирэх мөнгөн хөрөнгийн 20 хувийг дансанд нь үлдээх, алдангийн дээд хэмжээг 50 хувиар тогтоох, татварын тайлан залруулах хугацааг 2 жил хүртэл сунгах, НӨАТ төлөх хугацааг 2 сар хүртэл сунгах зэрэг арга хэмжээг хэрэгжүүлэхээр тусгажээ.
Х.Нямбаатар: Чөлөөлье санаачилгын хүрээнд тодорхой байршлуудад ТҮЦ байршуулах асуудал яригдсан. Гэтэл хотын гол гудамж замуудыг дагуулж, нийтийн эзэмшлийн талбайд ТҮЦ байршуулаад байна. Эдгээр ТҮЦ-үүдийг нүүлгэнэ.
УИХ дахь МАН-ын бүлгээс хэлэлцсэн асуудлуудынхаа талаар мэдээлэл хийлээ. Энэ үеэр бүлгийн дарга Ж.Батжаргал сэтгүүлчдийн асуултад хариулав. Тухайлбал, Ерөнхийлөгчийн өргөн мэдүүлсэн "УИХ-ын гишүүнийг эгүүлэн татах" хууль болон Х.Тэмүүжин нарын гишүүдээс өргөн мэдүүлсэн "УИХ-ын дарга нам бус байх" утга бүхий хуулийн төслүүдийг цаашид хэрхэн хэлэлцэх асуудлаар тайлбар өглөө.Тэрбээр хэлэхдээ дээрх хуулийн төслүүдийг хамтад нь эсвэл тусад нь хэлэлцэхийг шийдэж байж ажлын хэсэг байгуулахаар хүлээж байна гэв.
Цагаан давааны хогийн цэгийн 1.1 км авто замын тэмдэглэгээний ажлыг хийж байна. Зорчих хэсгийн 8м өргөнтэй, гэрэлтүүлэг, явган хүний замтай иж бүрэн тохижилтыг энэ 7 хоногт бүрэн ашиглалтад оруулна.
Дэлхийн дүрслэх урлагийн ууган наадам болох Венецийн 61 дэх удаагийн биенналид Монгол Улсын павильон “Сүлжилдээн - Хил дамнасан холбоос" сэдвийн дор албан ёсоор нээлтээ хийлээ. Үзэсгэлэнг Соёл, спорт, аялал жуулчлал, залуучуудын сайд Ж.Алдаржавхлан 2026 оны 05 дугаар сарын 08-ны өдөр нээв.Онцлох мэдээлэл:Монголчуудын төдийгүй Евроазийн түүхэн холбоосыг орчин үеийн урлагаар илэрхийлсэн бөгөөд нээлтийн үеэр олон улсын урлаг судлаачдаас өндөр үнэлгээ авлаа. Нээлтийн үйл ажиллагаанд дэлхийн нэр хүндтэй музейн удирдлагууд (Prada Foundation, Guggenheim г.м), кураторууд зэрэг 150 гаруй зочин хүрэлцэн иржээ.Зохион байгуулалт: Ерөнхий куратор Ц.Уранчимэгээр ахлуулсан, Б.Номин, Г.Гэрэлхүү, Ё.Төгөлдөр, Д.Дорждэрэм зэрэг уран бүтээлчид багтсан 20 гаруй залуус #TeamMongolia уриан дор нэгдэн ажиллаж байна.Дэлхийн урлагийн тайзнаа эх орноо төлөөлөн амжилттай оролцож буй нийт уран бүтээлчид, зохион байгуулагч баг хамт олонд Соёл, спорт, аялал жуулчлал, залуучуудын яамны зүгээс амжилт хүсье.Тус үзэсгэлэн нь 2026 оны 11 дүгээр сарын 22-ны өдрийг хүртэл 7 сарын турш дэлхийн бусад 100 гаруй орны үндэсний павильонтой хамт олон нийтэд нээлттэй хүрнэ.
Улаанбаатар хотын автозамын түгжрэл болон агаарын бохирдлыг бууруулахад хувь нэмэр оруулах нийтийн тээврийн хөгжлийн шинэ шийдэл “Улаанбаатар трам” төслийг хоёр чиглэлд хэрэгжүүлэхээр төлөвлөсөн. Орчин үеийн аюулгүй, найдвартай, хурдан шуурхай, хотын өнгө үзэмжид эергээр нөлөөлөх, иргэдийн өдөр тутмын зорчих хугацааг хэмнэх зэрэг олон чухал ач холбогдолтой. Энэхүү төсөл нь иргэдийн амьдралын чанарыг сайжруулах бөгөөд нийслэлийн тогтвортой хөгжилд онцгой хувь нэмэр оруулах юм.Трамвайгаар нэг удаад 250 хүртэл зорчигч тээвэрлэх боломжтой юм. Төслийг дараах хоёр чиглэлд төлөвлөөд буй. Үүнд:Нэгдүгээр шугам- Зунжин худалдааны төвөөс Сүхбаатарын талбай хүртэл 11 км урттай, нийт 16 зогсоолтой, оргил цагийн зорчигчийн эрэлт нь цагт 6509 хүн;Хоёрдугаар шугам- Сүхбаатарын талбайгаас Архивын ерөнхий газар хүртэл 15 км урттай, 23 зогсоолтой, оргил цагийн зорчигчийн эрэлт нь цагт 6989 хүн байна.Трамвай ашиглалтад орсноор автобусаар 90-100 минут зарцуулан зорчдог нэгдүгээр шугамын чиглэлд 30-35 минутад, хоёрдугаар шугамын чиглэлд 40-45 минутад зорчих нөхцөл бүрдэнэ. Мөн өртөө орчмыг хөгжүүлэх үйл ажиллагааны нөлөөгөөр нийт 230-270 мянган ажлын байр шинээр бий болж, жижиг, дунд бизнес эрхлэгчдийг дэмжих юм.Трамвай нь цахилгаан эрчим хүчээр ажилладаг учир хүлэмжийн хийн ялгарлыг бууруулах, агаарын чанарыг сайжруулах ач холбогдолтой. “Улаанбаатар трам” төсөл нь манай орны нөхцөлд хамгийн оновчтой, найдвартай, үр ашигтай нийтийн тээврийн хэрэгсэл юм.
Ажлын байранд суурилсан сургалтын тогтолцоо, томоохон аж ахуй нэгжүүдтэй байгуулсан түншлэл бол Мэргэжлийн боловсролын байгууллагын суралцагч хүүхдүүдэд ур чадварын түвшингээ ахиулах маш сайн боломж юм. Үндэсний томоохон компаниудад коллежуудаа өмчлүүлж мэргэжлийн боловсролын байгууллагыг хувийн хэвшилд өгчихөж байгаа зүйл огтхон ч биш.Бодлогоо зохицуулах асуудал:⭕️ Сургуулийн хөгжлийн стратеги. Алсын хараа, зорилго, хүрэх түвшинг тодорхой болгох,⭕️ Стратегийн зорилго, зорилтыг хэрэгжүүлэхэд шаардлагатай төлөвлөлт, шаардлагатай төсөв тооцоолол гаргах⭕️ Лаборатори, дадлагын баазын нөхцөл байдал, хөгжлийн шаардлага хангахуйц орчин үеийн ажлын байранд суурилсан сургалтын орчин, хөрөнгө оруулалтын хэмжээг тодорхой болгох,⭕️ Ажлын байранд суурилсан, ажил олгогчийн хэрэгцээг хангах, мэргэжлийн чиглэл, хөтөлбөрийн судалгаа, саналыг нэгтгэх,⭕️ Шинээр нээх хөтөлбөр, багшлах бүрэлдэхүүн орчны шийдлийн хувилбар, хамтарсан хөтөлбөрийн судалгаа хийх,⭕️ Багш, ажилтны мэргэжлийн тасралтгүй хөгжлийг хангах бодлого үйл ажиллагааны төлөвлөгөө гаргах⭕️ Сургуулийн хамтын ажиллагаа, түншлэлийн үйл ажиллагааны төлөвлөлт хийх⭕️ Мэргэжлийн сургалтын асуудалд политехник коллежуудын оролцоо, нөөц, чадавх боломжоо тодорхойлох,⭕️ Консорциумын үйл ажиллагааг яаралтай шийдэж, үйл ажиллагааг жигдрүүлэх гэх мэт олон асуудлуудыг тодорхой болгосноор хосолмол хөтөлбөр хөрсөндөө бууна.
Эдийн засаг, худалдааны Монгол, Туркийн Засгийн газар хоорондын хамтарсан хорооны аравдугаар хуралдаан өнөөдөр /2026.05.11/ Гадаад харилцааны яаманд зохион байгуулагдлаа. Хуралдааныг Монгол Улсын Батлан хамгаалахын сайд Д.Батлут, Бүгд Найрамдах Турк Улсын Дотоод хэргийн сайд Мустафа Чифтчи нар тэргүүлэн оролцлоо. Хуралдааны үеэр талууд Монгол, Туркийн стратегийн түншлэлийн харилцааг эдийн засаг, худалдаа, хөрөнгө оруулалт, дэд бүтэц, хөдөө аж ахуй, боловсрол, эрүүл мэнд, батлан хамгаалах болон нийгмийн хамгааллын салбарт өргөжүүлэн хөгжүүлэх асуудлаар санал солилцож, ойрын жилүүдийн хамтын ажиллагааны тэргүүлэх чиглэлүүдээ тодорхойллоо.Монгол Улсын Батлан хамгаалахын сайд Д.Батлут хуралдааныг нээж хэлсэн үгэндээ Монгол Улс Бүгд Найрамдах Турк Улсыг “гуравдагч хөрш”, “стратегийн түнш” орон хэмээн үзэж, хоёр улсын уламжлалт найрсаг харилцааг эдийн засгийн бодит агуулгаар баяжуулахад онцгой ач холбогдол өгч байгааг тэмдэглэв.Тэрбээр хоёр улсын худалдааны эргэлтийг 500 сая ам.долларт хүргэх шинэ зорилтыг дэвшүүлж, Монгол Улсад хэрэгжүүлэхээр төлөвлөж буй томоохон бүтээн байгуулалтын төслүүдэд Туркийн талаас хамтарч ажиллахыг урьсан юм. Тухайлбал, “Шинэ Хархорум” хотын бүтээн байгуулалтын хүрээнд шинэ нисэх онгоцны буудал байгуулах, орон сууц барих төсөл, төмөр замын дэд бүтэц, логистикийн салбарт хамтран ажиллах сонирхлоо илэрхийллээ.Мөн Монгол Улс эдийн засгаа төрөлжүүлэх бодлогын хүрээнд боловсруулах үйлдвэрлэл, сэргээгдэх эрчим хүч, уул уурхай, хөдөө аж ахуй, хүнсний үйлдвэрлэл, технологи болон дижитал шилжилтийн салбарт хөрөнгө оруулалт татахад анхаарч байгааг онцлон тэмдэглэв.Туркийн талаас тус улсын Дотоод хэргийн сайд Мустафа Чифтчи уул уурхай, үйлдвэрлэл, хөдөө аж ахуй, дэд бүтэц, эрчим хүчний салбарт хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх сонирхлоо илэрхийлэв. Тухайлбал, газрын ховор элемент олборлох, мах, махан бүтээгдэхүүн боловсруулах үйлдвэр байгуулах, малын вакцин нийлүүлэх, Монгол Улсад вакцины үйлдвэр хамтран байгуулах, сэргээгдэх эрчим хүч, аялал жуулчлал болон жижиг, дунд үйлдвэрлэлийн чиглэлээр хамтран ажиллах боломжийн талаар санал солилцсон юм. Хуралдааны төгсгөлд талууд Монгол, Туркийн Засгийн газар хоорондын хамтарсан хорооны аравдугаар хуралдааны протоколд гарын үсэг зурсан бөгөөд энэхүү баримт бичиг нь хоёр улсын цаашдын хамтын ажиллагааны ойрын жилүүдийн замын зураг болох юм.