Улсын Их хурал дахь дэд хорооны үйл ажиллагаа төдийлэн үр дүн багатай, хавсарга маягаар явж ирсэн гэдгийг УИХ-ын зарим гишүүд хэлдэг. Тэгвэл С.Эрдэнэболд гишүүнээр өнгөрсөн хоёр жилийн хугацаанд удирдуулсан Хүний эрхийн дэд хороо ахиц, дэвшил, үр дүн гаргасан ажиллав.

Хүний эрхийн дэд хороо өнгөрсөн хугацаанд нийгэмд тулгамдаад байгаа хүний эрхийн зөрчилтэй холбоотой олон асуудлыг гаргаж ирж тавьсан. Тухайлбал нийгэмд тулгамдсан асуудлыг хөндөж, энэ хүрээндээ томоохон хэлэлцүүлэг зохион байгуулж, эрүү шүүлтийн эсрэг үйл ажиллагаанд галыг өөртөө авч, зоригтой алхам хийсэн хэмээн Хүний эрхийн дэд хорооны даргыг үнэлж байгаагаа Улсын Их Хурлын гишүүд илэрхийллээ.

Хүний эрхийн дэд хорооны 2025 он, 2026 оны 1 дүгээр улирлын үйл ажиллагааны тайланг тус хорооны дарга УИХ-ын гишүүн С.Эрдэнэболд танилцуулсан юм.

Тоймловол 2025, 2026 онуудад хүний эрх, эрх чөлөөг хангах эрх зүйн орчныг боловсронгуй болгох, олон улсын гэрээ, конвенцын хэрэгжилтийг сайжруулах чиглэлээр идэвхтэй ажиллаж нийт 4 удаа хуралдаж, нийт 473 оролцогчийг хамарсан 22 удаагийн уулзалт, хэлэлцүүлгийг зохион байгуулсан байна.

Мөн иргэд, төрийн байгууллага, аж ахуйн нэгж, иргэний нийгмийн байгууллагаас нийт 124 өргөдөл, гомдол, албан бичиг хүлээн авч, холбогдох хууль тогтоомжийн дагуу 121 хариу албан бичгийг хүргүүлж, шаардлагатай арга хэмжээг авч ажилласан байна.

УИХ-ын Хүний эрхийн дэд хорооны 2025 он болон 2026 оны 1 дүгээр улирлын үйл ажиллагааны тайлан

Тайлант хугацаанд Дэд хороо нийт 4 удаа хуралдаж, 22 удаагийн уулзалт, хэлэлцүүлэг зохион байгуулж, 470 гаруй оролцогчийг хамруулсан. Мөн ир иргэд, төрийн байгууллага, ААН иргэний нийгмийн байгууллагаас ирүүлсэн 124 өргөдөл, гомдлыг хүлээн авч, 121-д нь хариу хүргүүлэн холбогдох хууль тогтоомжийн хүрээнд шийдвэрлэж ажиллалав. Дэд хороо 2025 оны үйл ажиллагааны төлөвлөгөөг баталж нийт 19 чиглэлээр арга хэмжээг хэрэгжүүлсэн бөгөөд энэ нь хүний эрхийн хамгаалал, хяналт, үнэлгээ, бодлогын нөлөөллийг сайжруулахад чиглэсэн цогц арга хэмжээ болсон. Энэ хүрээнд цагдан хорих болон тусгай байгууллагын нөхцөл байдалд хяналт тавих хүүхдийн эрхийн хамгааллыг бэхжүүлэх, хилс хэрэг, цагаатгалтай холбоотой асуудлыг судлах, гадаадад байгаа иргэдийн эрхийг хамгаалах төрийн бодлого үйл ажиллагаанд хүний эрхийн суурь зарчмыг шингээх зэрэг чиглэлээр тодорхой ажлуудыг зохион байгуулсан.

Ялангуяа 2025 онд гадаад улс дахь Монгол Улсын иргэдийн эрх, хууль, ёсны ашиг сонирхлыг хамгаалах чиглэлээр дэд хорооны тогтоол баталж мэдээллийн нэгдсэн сан бүрдүүлэх, дипломат төлөөлөгчдийн байгууллагын хариуцлагыг нэмэгдүүлэх, иргэдэд чиглэсэн мэдээлэл, үйлчилгээний хүртээмжийг сайжруулах бодлогын арга хэмжээг тодорхойлсон нь "онцлох" ажил болсон.

Түүнчлэн дэд хороо парламентын үндсэн чиг үүрэг болох хууль тогтоох хууль тогтоомжийн хэрэгжилтэд хяналт тавих үйл ажиллагаандаа иргэний нийгмийн байгууллагуудын оролцоог бодитоор хангах шинэ механизмыг бүрдүүлэн ажилласан.

Тодруулбал 50 гаруй иргэний нийгмийн байгууллагыг нэгтгэсэн хүний эрхийн форумтай сар бүрийн уулзалт хэлэлцүүлэг зохион байгуулах тогтолцоог бий болгосон. Сар болгоны 2 дахь 7 хоногийн лхагва гаргийн өглөөний 10 цагаас энэ уулзалтыг тогтмолжуулж хийсэн. Энэхүү механизм нь парламентын шийдвэр гаргалтад олон талт оролцоог хангах бодлогын шийдвэрийг бодит мэдээлэл нотолгоонд тулгуурлах парламентын хяналтын үр нөлөөг нэмэгдүүлэх ил тод хариуцлагатай байдлыг бэхжүүлэх зэрэг ач холбогдолтой бөгөөд парламентын хяналтын үйл ажиллагаанд чанарын шинэ ахиц авчирсан гэж үзэж байгаа.

Мөн дэд хороо нийгэмд тулгамдсан хүний эрхийн асуудлуудаар идэвхтэй хяналт хэлэлцүүлэг өрнүүлсэн. Тухайлбал, агаарын бохирдол ба эрүүл орчинд амьдрах эрхийн асуудлаар, гэр бүлийн хүчирхийлэл, хамгааллын тогтолцооны асуудлаар, орон байрны эрхийн хэрэгжилтийн байдал асуудлаар мөн явган зорчигчийн аюулгүй байдлын асуудлаар цагдаагийн байгууллагын хүний эрхэд суурилсан үйл ажиллагаа зэрэг асуудлаар төр, иргэний нийгэм, мэргэжлийн байгууллагуудын оролцоотой хэлэлцүүлэг зохион байгуулж, холбогдох санал чиглэлийг гарган ажиллалаа. Мөн 2026 оны төлөвлөгөөгөөр нийт 21 зорилгыг тодорхой шалгуур үзүүлэлт, гарах үр дүн, нөлөөллийн хэмжүүртэй нь хамт баталж үйл ажиллагааны хэрэгжилтийг зөвхөн гүйцэтгэлээр бус бодит үр дүн нөлөөллөөр нь үнэлэх тогтолцоог бүрдүүлэн ажиллалаа. Өөрөөр хэлбэл зорилт бүрийн хяналт шалгалтын тоо, оролцогчийн хамрагдалт, батлагдсан дүгнэлт, зөвлөмжийн хэрэгжилтийн хувь, илэрсэн зөрчил бууралтын түвшин зэрэг тоон болон чанарын үзүүлэлтээр хэмжихээр тусгасан төлөвлөгөөний хэрэгжилтийг илүү бодит, хариуцлагатай, үр дүнд чиглэсэн байдлаар хэрэгжүүлэх нөхцөлийг бүрдүүлж байгаа.

Дүгнэж хэлбэл тайлант хугацаанд Хүний эрхийн дэд хороо нь хүний эрхийн хамгаалал, парламентын хяналтын үр нөлөөг нэмэгдүүлэх иргэний нийгмийн оролцоог бодитойгоор хангах чиглэлээр тодорхой ахиц үр дүнг гарган ажилласан гэж үзэж байгаа. Цаашид дэд хороо нь хүний эрхэд суурилсан хууль тогтоомж бодлогын хэрэгжилтийг илүү гүнзгийрүүлэх хяналтын механизмын үр нөлөөг нэмэгдүүлэх шийдвэр гаргалтын нотолгоонд суурилсан, ил тод, хариуцлагатай болгоход анхаарч ажиллах шаардлагатай.

Дэд хорооны үйл ажиллагаа нь тодорхой бус, явдаггүй байсныг АХИЦ, ҮР ДҮН гарган ажиллав