Ээдрээтэй улс төрийн нөхцөл байдал, эмч, багш нарын ажил хаялт, ахмадууд Төрийн ордон тойрч гороолсон, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд ордны баруун хаалган дээр ирж бухимдлаа илэрхийлсэн өдөр хоногууд өнгөрч, ямартай ч 2026 оны ТӨСӨВ /2025.11.12/-ны өдөр батлагдлаа.

2026 оны төсөвт тусгасан онцлог заалтуудаас….

Төсвийн төсөлд багш нарын үндсэн цалинг 2026 оны нэгдүгээр сарын 1-ээс 742.0 мянган төгрөгөөр,
11 дүгээр сарын 01-ээс 2,800.0 мянган төгрөгт хүргэхээр тооцож 518,620.2 сая төгрөгөөр,
Эмч, эмнэлгийн байгууллагын ажиллагсдын цалинг 15 хувиар нэмэгдүүлэхэд зориулж 190,300.0 сая төгрөгөөр,
Ахмад настны тэтгэврийг 8.6 хувь болгон нэмэгдүүлэхэд зориулж, 145,000.0 сая төгрөгөөр,
Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүний тэтгэвэр, хүүхдийн амьжиргааг дэмжих тэтгэмжийг тус тус 20 хувиар буюу сард 80.0 мянган төгрөгөөр нэмэгдүүлэхээр тооцож 29,300.0 сая төгрөгөөр гэхчлэн нийт 969,119.5 сая төгрөгөөр зардлууд нэмэгдлээ.
Харин урсгал зардлыг нийт 990,169.0 сая төгрөгөөр, хөрөнгийн зардлыг 361,138.2 сая төгрөгөөр тус тус бууруулан батлав.
Шинээр хэрэгжүүлэх тоног төхөөрөмжийн санхүүжилтийг 50 хувь,
Зам тээврийн салбарын төслүүд, Монгол Улсын хөгжлийн 2026 оны төлөвлөгөөнд тусгагдаагүй хөрөнгө оруулалтын төсөл, арга хэмжээг эрэмбэлж зардлыг бууруулав.

Эдгээр өөрчлөлтүүдийг төсвийн төсөлд тусгаснаар Монгол Улсын 2026 оны тэнцвэржүүлсэн орлогыг 31 их наяд 930,0 тэрбум төгрөг буюу дотоодын нийт бүтээгдэхүүний 32,2 хувь, нэгдсэн төсвийн тэнцвэржүүлсэн тэнцлийн алдагдлыг 1 их наяд 050,0 тэрбум төгрөг буюу ДНБ-ний-1,0 хувьтай тэнцүү байхаар тогтлоо.

2026 оны төсөв батлагдах үйл явц олон асуудалтай халз туллаа. Багш, эмч, ахмадууд, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд цалин, тэтгэвэр, халамжийн мөнгөний хувь хэмжээг тодорхой хувиар нэмэгдүүлэхийг УИХ, Засгийн газрын гишүүдээс шаардаж, шахсан. Энэ хэрээр тодорхой үр дүн гарсан.

УИХ-ын гишүүн Ж.Баясгалан: Олон хоног, сар гаран нойр хоолгүй явсан ажил жаахан ч гэсэн шат ахилаа. Нийгмийн халамжийн тэтгэвэр 20 хувь, Байнгын асаргаа шаардлагатай хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдэд амьжиргаа дэмжих мөнгөн тэтгэмж 20 хувь, Нийгмийн халамжийн асаргааны тэтгэмж 8,6 хувь, Байнгын асаргаа шаардлагатай хүнд хэлбэрийн хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдийг асарч байгаа асаргааны тэтгэмжийг тус тус 8.6% нэмэгдэхээр боллоо.

Төсөв хэлэлцэх явцад гаднаас ирж буй шаардлагуудад хариулах гарц гаргалгаа тодорхойгүй байхад ордон дотор төсвийн хуваарилалт тойрсон асуудал хөвөрч “улаан, ногоон лаазны” асуудал яригдаад авсан.

УИХ-ын гишүүн А.Ариунзаяа: Ирэх оны төсөв маш олон хууль зөрчсөн төсөв боллоо. Төрийн албан хаагчдыг алагчилсан төсөв.Үнэнд гүйцэгдэнэ. Хэрвээ хууль дээдлэх ёс үйлчилдэг л бол төсөвт хориг орж ирэх л учиртай. Эс бөгөөс тун удахгүй "Төсвөө тодотгоё " гэж орж ирнэ. Шадар сайдаар томилогдсон Х.Ганхуяг "лааз"-наас гадна олон хууль зөрчсөн. Их үнэ цэнээр энэ сайдын суудалд суулаа.

УИХ-ын гишүүн С.Эрдэнэболд: Монгол Улсын төсвийн эрэмбийг зөв томьёолох, монгол хүний амьд явах эрүүл аюулгүй орчинд амьдрах эрх, цаашлаад Монгол Улсын хөгжил дэвшилтэй холбоотой асуудал дээр төсөв сэтгэлийн хөдлөлд автсан, улс төржсөн байж болохгүй.

УИХ-ын гишүүн Б.Найдалаа: Төсөв хэлэлцэх үйл явц сууриараа болохгүй байна. Хэрэв бид боловсрол, эрүүл мэндийг чухал гэж үздэг бодлоготой байсан бол багш эмчийн цалинг аль эрт нэмчих байлаа. Бодлого зорилго нь байхгүй учир төсөвт суухгүй үлдчихээд, мөнгө нь зам, барилга болчхоод байгаа юм. Бодлого нь байвал төсвийн эх үүсвэрийг хаанаас ч олж бодлогоо хэрэгжүүлнэ. Төсвөө бүрдүүлэх нь ЗГ-ын ажил. Хөгжлийн бодлогогүй улсад хөгжлийн төсөв байх боломжгүй юм.

Энэ жил УИХ-ын даргагүй хуралдсан улсын төсөв сунжрах магадлал их байсан ч Ардчилсан намаас томилогдсон УИХ-ын дэд дарга Б.Пүрэвдорж чуулганы хуралдааныг даргалж, ямартай ч төсвөө хугацаанд нь хэлэлцүүлж батлууллаа.

УИХ-ын гишүүн, УИХ-ын дэд дарга Б.Пүрэвдорж:

Тэрбээр "Гадаад орчны нөхцөл байдал тогтворгүй, АНУ-ын татварын бодлого, геополитикийн ээдрээтэй байдал, дайн үргэлжилж, өмнөд хөршийн эдийн засаг саарч, түүхий эдийн дэлхийн зах зээлийн үнэ ханш буурсан үед Монгол Улсын нэгдсэн төсвийг баталлаа. Манай улсын эдийн засгийн гол түүхий эд болох нүүрсний үнэ 100 орчим хувиар огцом буурч, газар тариалангийн салбарт ургац 40 хувиар алдсан, инфляцыг өдөөгч гол хүчин болох шатахууны нийлүүлэлт тасалдаж, хүнс, өргөн хэрэглээний бараа бүтээгдэхүүний үнэ нэмэгдэж, иргэдийн амьжиргаа хүндэрсэн энэ үед иргэдийн олонхын санал авсан эрх баригч нам хоёр хуваагдан талцсан нь төсөв батлах ажилд багагүй саад учруулсныг дурдахгүй өнгөрч боломгүй байна" гэдгийг төсөв баталсны дараа чуулганы идэр дээрээс хэлсэн үгэндээ тодотгосон юм.

Ийнхүү хэлэлцэл, хагарал, шийдэл, зөвшилцөлтэй “халз тулсан” 2026 төсөв батлагдлаа. Түүнчлэн зарим гишүүдээс эртхэн "ТОДОТГОЛДОО БЭЛД" гэсэн чиглэлтэй ирэх жилийн төсөв хугацаандаа амжиж батлагдаж чадлаа.

Хэлэлцэл, хагарал, шийдэл, зөвшилцөлтэй “халз тулсан” ТӨСӨВ батлагдлаа