УИХ-ын чуулганы /2026.06.25/-ны өдрийн нэгдсэн хуралдаанаар Газрын тосны тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хуулийн төслүүдийг хэлэлцлээ.

Хэлэлцэж буй асуудлын хүрээнд УИХ-ын гишүүн О.Алтангэрэл дараах байр суурийг илэрхийллээ.

Энэ хууль батлагдсанаар хайгуул олборлолтыг нэмэгдүүлэх нөхцөлийг бүрдүүлнэ ээ гэжээ. Яаж гэдгийг тодорхой хариулна уу! Үүнийг асууж буй шалтгаан Дорнодын жишээтэй холбоотой. Хэчнээн олон жил газрын тосны баялгаас орон нутаг нь авах ёстой, ард иргэд нь өгөөжөө хүртэх ёстой гэж тэмцэв ээ. Байгалийн баялаг, газрын тос, ашигт малтмалтай холбоотой зүйл ярихаар эмээлттэй, болгоомжлолтой болчихжээ. Өнгөрсөн жилүүдийн үйл явдлын үр дүнд ухсан нүхнүүдтэй л үлдэх юм биш байгаа. Энэ байдлаар гэрээний хохирогчид болчих юм биш байгаа гэсэн айдастай болчихжээ. Ашигтай хууль ороод ирэхэд энэ хэнд ашигтай, ямар компанийн лобби вэ гэж харддаг. Хууль дээр хайгуул, олборлолтыг нэмэгдүүлнэ, шинэ орд илрүүлнэ гэхээр өөрийн эрхгүй хардаг болж. Бид ер нь хэрсүүжих ёстой юм билээ. Өнгөрсөн жилүүдэд уул уурхай, байгалийн баялгийг тойрсон олон гэрээн дээр Монголын ард түмэн зальдууллаа. Одоо асуудалд нухацтай ханддаг болох ёстой. Бид харьцангуй мэдлэгтэй боллоо. Орчин үеийн дэлхий ертөнцтэй хөл нийлүүлж байна. Хууль эрх зүй, дэлхийн дэг журмын талаар өөрсдийн гэсэн мэдлэг мэдээлэлтэй боловсон хүчинтэй боллоо. Тийм учраас байгалийн баялагтай холбоотой, байгалийн нөөц, ашигт малтмал, газрын тостой холбоотой зүйлсэд УИХ маш анхааралтай нухацтай хандах ёстой гэж бодож байгаа юм.

Нэг. Хайгуул, олборлолтын нэмэгдүүлэх нөхцөлийг яаж бүрдүүлэх вэ?

Хоёр. Шинэ ордыг илрүүлэхэд энэ хуулийн зохицуулалт ямар байдлаар дэмжлэг үзүүлэх вэ?

Гурав. Бүтээгдэхүүн хуваах гэрээний эрх зүйн тогтвортой байдал хангагдана гэжээ. Хуулийн маргаантай байгаа энэ үед уг хууль хэрхэн туслах вэ?

Дөрөв. Хамгийн чухал нь баялгийн өгөөжийг ард түмэн хүртдэг байх зорилгод ямар ахиц, дэвшил авчрах вэ?

О.Алтангэрэл: Байгалийн баялгийг тойрсон олон гэрээн дээр Монголын ард түмэн зальдуулсаан!