Эдийн засгийн эрх чөлөө нь сайхан амьдралыг өөрийн шударга хөдөлмөр, хөрөнгө оруулалтаар бий болгох хүний үндсэн эрх, эрх чөлөөний тухай ойлголт юм. Хувь хүн, аж ахуйн нэгжийн идэвх санаачилга эдийн засгийн үйл ажиллагааны гол санаа сэдэл, эдийн засгийн өсөлтийн үндэс суурь юм.

УИХ дахь Ардчилсан намын бүлгийн дарга, гишүүдээс өргөн мэдүүлсэн Эдийн засгийн эрх чөлөөний тухай хуулийн төсөл, Засгийн газраас өргөн мэдүүлсэн Бизнесийн эрх чөлөөний тухай хуулийн төсөл, дагалдах хуулийн төслүүдийг УИХ-аар нэгтгэн хэлэлцүүлж, /2026.07.03/ эцэслэн баталлаа.

Монголын эдийн засагт тулгамдсан гол асуудал нь төр зөвхөн зохицуулагч биш, өөрөө томоохон тоглогч болж нэг талаас зохицуулалт хийгээд, нөгөө талаас зах зээлд өрсөлддөг тогтолцоог бий болгосонд байгаа юм. Энэ нь эдийн засгийн хөгжлийг боомилж, иргэдийн боломжийг хязгаарлах үндсэн хүчин зүйл болчихоод байв.

Тиймээс Монгол Улсын Үндсэн хуульд заасан өмч хөрөнгөтэй байх, бизнесээ чөлөөтэй эрхлэх, зах зээлд шударгаар өрсөлдөх эрхийг Эдийн засгийн эрх чөлөөний хуулиар баталгаажууллаа.

Эдийн засгийн эрх чөлөөний тухай хууль батлагдсанаар хориглосноос бусдыг зөвшөөрөх чөлөөт эдийн засгийн зарчим бүрэн үйлчилж эхэлнэ.

Өөрөөр хэлбэл, төр хувийн хэвшилтэй өрсөлдөхгүй. Үнэ тогтооход оролцохгүй. Бизнесийн орчин урьдчилсан таамаглах боломжтой, тогтвортой, хөрөнгө оруулагчдад ээлтэй байх суурь зарчмуудыг хуульчилж байна.

Эдийн засгийн эрх чөлөөний тухай хууль бол дарга төвтэй, төр төвтэй эдийн засгаас хувь хүн, бизнес эрхлэгч төвтэй эдийн засагт шилжих хугарлын цэг бөгөөд шинэ тэмүүлэлд хөтлөх сэтгэлгээний өөрчлөлт юм хэмээн УИХ-ын гишүүн, хууль санаачлагч Б.Жаргалан тодорхойлов.

ГИШҮҮД ЮУ ХЭЛЭВ?

САНХҮҮГИЙН САЛБАРЫГ ЛИБЕРАЛЧИЛНА

Эдийг засаг, хөгжлийн сайд Ж.Энхбаяр: Бизнесийн эрх ашгийг хамгаалах бодлого баримтлах, хөрөнгө оруулалт татах таатай орчинг бүрдүүлж, санхүүгийн салбарыг либералчилна. Ялангуяа хөрөнгө оруулалтын чиглэлээр 20 гаруй хуульд өөрчлөлт оруулж, зөвшөөрөл нэртэй олон хязгаарлалтыг цөөрүүлэн тодорхой, нэг мөр болгож, цахимжуулна

ДЭД БҮТЦИЙН СУУРЬ БОЛОХ ЭРЧИМ ХҮЧНИЙ САЛБАРТАА ХӨРӨНГӨ ОРУУЛАЛТАА ЧИГЛҮҮЛЬЕ!

Шадар сайд Т.Доржханд: Тогтвортой байдлыг гаднын хөрөнгө оруулагчдад амлахгүй бол болохгүй. Үүний баталгаажуулалтыг хийхгүй том төслүүд ч тэр, дэд бүтцийн төслүүд ч орж ирэхгүй. Монгол Улс асар том газар нутагтай, асар их дэд бүтцийн хэрэглээтэй. Гэтэл бид богино хугацаанд ашиг олдог бизнесээ л хараад байдаг. Гэтэл дэд бүтцийнхээ хөрөнгө оруулалтыг хийж чадахгүй яваад байгаа нь бизнесийн хувьд асар том хүндрэл үүсгээд байгаа юм. Бүгдээрээ тийш бодлогоо чиглүүлье.

ОЛОН УЛСАД ӨРСӨЛДӨХ ЧАДВАРТАЙ БОЛОХЫН ТУЛД ЭНЭ РЕФОРМ ЧУХАЛ

УИХ-ын гишүүн Б.Мөнхсоёл: Монголд нээлттэй ил тод байдал дутмаг, гэрээ хэлцэл хууль эрх зүйн орчны биелэлт гүйцэтгэл муу, авлига хээл хахууль гэсэн 3 том асуудал байна. Дэлхий даяар оршин байгаа олон улсуудыг зэрэгцүүлсэн эрэмбэлсэн ийм ранкууд тайлангууд байна. Энд Монгол Улс дандаа хойгуур байранд ороод байгаа юм. Тийм учраас энэ байраа ахиулах цаад утгаараа монголчууд маань ажлын байртай болох, ядуурал ажилгүйдлээ шийдэх улмаар олон улсын түвшинд өрсөлдөх чадвартай болоход энэ цогц реформ чухал.

БИЗНЕС ЭРХЛЭГЧ, ХӨРӨНГӨ ОРУУЛАГЧДАД ЭРСДЭЛЭЭ ҮНЭЛЭХ ХАМГИЙН ТОДОРХОЙ ОРЧНЫГ БҮРДҮҮЛЖ ӨГӨХ НЬ ЗҮЙТЭЙ!

УИХ-ын гишүүн О.Номинчимэг: Бизнес эрхлэгчдээс гарч байгаа гол гомдлуудын нэг нь шүүхийн шийдвэрүүд нь биелэхгүй асуудал байна. Бизнес эрхлэгчдэд, хөрөнгө оруулагчдад эрсдэлээ үнэлэх хамгийн тодорхой орчныг бүрдүүлэхийн тулд шүүхийн процесс болон шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэлийн хуулиуд маш чухал. Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэлийн хууль бэлэн болсон гэж ойлгож байгаа. Энэ үед оруулж ирэх хэрэгтэй. Үүнээс гадна хүлээгдэж буй суурь реформууд бий. Иргэний хэргийн шүүхийн процессын хууль болон шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэлийн хуулийг одоо эртхэн оруулж ирвэл сайн дохио болно шүү гэдгийг хэлмээр байна.

Уг хууль батлагдсанаар дагалдах 99 хуульд нэмэлт өөрчлөлт орох юм.

ОНЦЛОХ ЗОХИЦУУЛАЛТУУД:

Эдийн засгийн эрх чөлөөний зарчимд нийцээгүй аливаа хууль тогтоомж, зохицуулалтыг шинэчлэх үндэслэлийг бүрдүүлнэ.
"Чимээгүй зөвшөөрөл" буюу төр хугацаандаа шийдвэр гаргахгүй бол зөвшөөрлийг олгосонд тооцно.
Төр хувийн хэвшилтэй өрсөлдөхгүй.
Иргэн, аж ахуйн нэгжээс хуульд заагаагүй төлбөр, шимтгэл, хураамж авахыг шууд хориглоно.
Төрийн байгууллагын иргэн, аж ахуйн нэгжид хуулийн үндэслэлгүй шалгалт хийх, шалгалтын хугацааг дур мэдэн сунгахыг хориглоно.
Төрийн байгууллагын хууль бус үйл ажиллагаанаас үүдэлтэй хохирлыг нөхөн төлөх үүргийг хуульчилна.

Засгийн газар жил бүр эдийн засгийн эрх чөлөөний тайлан гаргаж УИХ-д танилцуулна. Ингэснээр Монгол Улсад анх удаа эдийн засгийн эрх чөлөөний байдлыг парламентын түвшинд тогтмол хянадаг тогтолцоог бий болгож байна гэсэн үг.

Хориглосноос бусдыг зөвшөөрөх чөлөөт эдийн засгийн зарчим бүрэн үйлчилж эхэллээ