УИХ-ын чуулганы /2026.10.23/-ны өдрийн хуралдаанаар Стандартчилал, техникийн зохицуулалт, тохирлын үнэлгээний итгэмжлэлийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийг хэлэлцлээ.

УИХ-ын гишүүн О.Батнайрамдал:

Маш чухал хууль дахиад шинэчилсэн найруулгаар орж ирж байна. Энэ хууль дээр өмнө нь УИХ дээр орж ирээд Эдийн засгийн байнгын хороон дээр ажлын хэсэг гараад ажилласан. Манай ажлын хэсгээс 85 гаруй зарчмын зөрөөтэй санал. Үзэл баримтлалын хүрээнд авч үзэхээр үзэл баримтлалаасаа хальсан саналууд гараад байсан. Буцаагдаад дахиж тухайн саналуудыг тусгаад үзэл баримтлалаа сайжруулаад ороод ирснээр миний бодлоор том дэвшил гэж харж байна. Энэ хууль өөрөө техникийн хууль юм байна. Бид болохоор нэг стандарт гэхээр нэг стандарт байдаг юм байна тэрийг нь төр батлаад л хэрэгжүүлэх юм бодоод байдаг. Энэ чинь бүхэл бүтэн том эко систем байгаа.

Стандартчилал дотор нь сайн дураар байх, заавал даган мөрдөх тэр нь толгой эргүүлсэн техникийн зохицуулалт гэдэг нэртэй. Энэ чинь зүгээр заавал даган мөрдүүлэх зохицуулалт. Тохирлын үнэлгээ байгаа, тохирлын үнэлгээний баталгаажуулалт, тохирлын үнэлгээний итгэмжлэл тэнд төрийн оролцоо юу байх юм хувийн сектор яах юм гээд. Өөрөө маш том эко систем. Энэ эко системийг бид уялдааг нь зөв болгож байж бүтэн зураглалаараа механизмууд ажиллах боломж нөхцөл нь бүрдэх ёстой. Хамгийн дутагдаад байсан нэг зүйл лабораторийн асуудал байна. Зарчмын хувьд төрийн оролцоо энд хамгийн том чөдөр тушаа болж ирсэн. Энэ хуулиар зарчмын хувьд зохицуулалт болгон дээр анхаарах ёстой нэг зүйл төрийн оролцоог энэ түвшнүүдэд, энэ эко систем дотор аль болох багасгах. Жишээлбэл, лаборатори дээр Шадар сайд энгийн жишээ хэлж байна.

Лаборатори дээрээ очоод үзэхэд төр хэтэрхий олон журам гаргаж оролцоотой байсаар байгаад өөрөө бие даагаад ажиллах, хүчин чадлаараа ажиллуулах боломж нөхцөлөөр нь бид бүрдүүлж чадаагүй. Төрийн оролцоог аль болох багасгах, төрийн оролцоо юун дээр илүү анхаарах ёстойг техникийн зохицуулалт буюу хүний амь насанд, хүн, малын амь нас, эрүүл мэндэд хамааралтай хүнсний бүтээгдэхүүн, хоолойгоор орж байгаа эмийн бүтээгдэхүүн үүн төрийн зохицуулалт нь илүү ойлгомжтой, оролцоотой байх. Бусад зохицуулалт дээр төрийн оролцоо аль болох бага байх ёстой. Баталгаажуулалт итгэмжлэл дээр төр оролцоод байх ямар ч шаардлага байхгүй. Аль түрүүн хувийн сектор үүсчихсэн олон тоглогчид гараад ирчихсэн. Иймэрхүү зохицуулалтыг зарчмын хувьд энэ хууль дээр сайжруулж өгөх зайлшгүй шаардлага байна.

Бид ялгаж салгах ёстой. Техникийн зохицуулалт буюу хүн малын эрүүл мэнд, аюулгүй байдалд хамааралтай хүнсний бүтээгдэхүүн, эм байна. Том орнуудыг аваад үзэхэд Америк ийм стандартын зохицуулалт тэр чигээрээ хувийн сектор. Төр юун дээр оролцдог вэ гэхээр хүн амын эрүүл мэнд, аюулгүй байдал дээр холбоотой эф ти эй гэж байгаа. Ийм төрийн агентлаг байдаг. Иймэрхүү зохицуулалтаар энэ хуулийг цаашаагаа сайжруулах шаардлага байна. Санхүүжилтийн асуудал байна. Лаборатори санхүүжилт байнга 30 жил хаягдаж ирсэн учраас өнөөгийн техникийн зохицуулалтын хүрээнд байгаа байдал ийм л байна. Санхүүжилтийг нь үндэсний ШУТС гэж байгаа, төсвийн хөрөнгө оруулалт нь орж байх ёстой. Бид нарт санхүүжилт байхгүй биш ээ байгаа.

Зам тээвэр дээр, барилга дээр. Нормчлолын сан гээд барилга дээр жишээлбэл Барилга хөгжлийн төв дээр 6-аас 7 тэрбум төгрөг цуглуулдаг. Тэр нь буцаад нормчлол буюу стандарт заавал даган мөрдөх зохицуулалтынхаа сайжруулалт дээр ашиглагдаж байна уу? үгүй шүү. Төрийн нарийныхан гарын үсгээр хэдэн дарга нар гадаад явах тийзийг нь санхүүжүүлээд л таардаг. Үүнийг байхгүй болгох хэрэгтэй. Тухайн салбарынхаа техникийн зохицуулалтыг нь гаргаж ирэх түүнийг нь бичих санхүүжилт рүү заавал ордог зохицуулалтыг нь хууль дээр заавал тусгаж өгөх хэрэгтэй. Тэгэхгүй болохоор салбарын сайд, Төрийн нарийнуудын гарын үсгээр дураараа явдаг өнгө урсгал олон жил явж ирсэн.

О.Батнайрамдал: Төрийн оролцоо техникийн зохицуулалт дээр байх ёстой!