#Шилэн хууль6 мин унших
Төрийн албан хаагч улс төрийн намын гишүүн байж болохгүй гэж заажээ

УИХ-ын гишүүн Д.Тогтохсүрэн, С.Чинзориг, Л.Энх-Амгалан нарын нэр бүхий гишүүд Төрийн албаны тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийг өнгөрсөн намрын чуулганы эхээр өргөн мэдүүлсэн. Хуулийн төслийг өнгөрсөн 7 хоногоос эхлэн УИХ-ын чуулган, Байнгын хороогоор хэлэлцэж эхлээд байна.
УИХ-аас 1994 онд Төрийн албаны тухай хуулийг батлан, 1995 оны 6 дугаар сарын 1-ний өдрөөс хүчин төгөлдөж мөрдөж байгаад 2002 онд уг хуулийг шинэчлэн найруулсан байдаг. 2008 онд хэд хэдэн зарчмын шинжтэй томоохон нэмэлт, өөрчлөлт оруулсан.
Энэ хугацаанд нам төвтэй төрийн албыг мэргэшсэн, тогтвортой, улс төрөөс хараат бус төрийн алба болгон өөрчлөн шинэчлэхэд ихээхэн анхаарч ирсэн. Гэвч бодит байдалд төрийн албаны томилгоонд улстөрчид хутгалдан оролцох, улстөрчид төрийн албан тушаалтанд дарамт шахалт үзүүлэх, сонгон шалгаруулалт, томилгоонд хувийн болон улс төрийн ашиг сонирхлын үүднээс хандах, төрийн албан хаагчдыг хуульд заасан үндэслэлээс гадуур халж, чөлөөлөх, сонгон шалгаруулаагүй, шаардлага хангаагүй хүнийг албан тушаалд томилох үзэгдэл хэвээр байна.
Тиймээс чадахуйн зарчим /мерит/-д суурилсан, улс төрөөс хараат бус, шударга, ил тод, хариуцлагатай, мэргэшсэн, тогтвортой төрийн албаны эрх зүйн үндсийг тогтоох зорилгоор Төрийн албаны тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийг боловсруулжээ. 7 хэсэг, 33 бүлэг, 109 зүйлтэй уг шинэчилсэн найруулгын төслөөс төрийн албан хаагчтай холбоотой онцлох заалтуудаас хүргэж байна.
Хуульд өөрөөр заагаагүй бол иргэний төрийн алба хаах эрх 18 нас хүрснээр үүснэ. Хуульд өөрөөр заагаагүй бол төрийн албан хаагчийн өндөр насны тэтгэвэр авах эрх эмэгтэй бол 55 нас, эрэгтэй бол 60 нас хүрснээр тус тус үүснэ. Төрийн алба хаах насны дээд хязгаар нь 65 нас байна.
Төрийн албан хаагчид тавих зургаан нийтлэг шаардлага
- Монгол Улсын иргэн байх
- Дээд боловсролтой байх
- Эрүүгийн хуульд заасан онц хүндболон авлига, албан тушаалынгэмт хэрэг үйлдэж шүүхээр ял шийтгүүлээгүй байх, эсхүл бусад төрлийн гэмт хэрэг үйлдэж шүүхээр ял шийтгүүлээд ялгүйд тооцох буюу ялгүй болох хугацаа нь дууссан байх
- Монгол хэлний ярианы болон бичгийн чадвартай байх
- Сэтгэцийн өвчин, эмгэггүй байх
- Хуулийн дагуу цэргийн жинхэнэ алба хаах үүрэг хүлээсэн иргэн үүргээ биелүүлсэн байх
Төрийн албан хаагчид тавих гурван тусгай шаардлага:
- Тэргүүн түшмэлийн /Яамны төрийн нарийн бичгийн дарга/ ангилалд хамаарах албан тушаалд томилогдох бол төрийн албанд 16-аас доошгүй жил, үүнээс эрхэлсэн түшмэлийн албан тушаалд 8-аас доошгүй жил ажилласан байх бөгөөд мэргэжлийн багц сургалтад хамрагдаж, амжилттай суралцаж төгссөн байх
- Эрхэлсэн түшмэлийн /Яамны газар, хэлтсийн дарга/ ангилалд хамаарах албан тушаалд томилогдох бол төрийн албанд 12-оос доошгүй жил, үүнээс ахлах түшмэлийн албан тушаалд 4-өөс доошгүй жил ажилласан байх бөгөөд мэргэжлийн багц сургалтад хамрагдаж, амжилттай суралцаж төгссөн байх
- Ахлах түшмэлийн /Яамны тасгийн дарга, ахлах шинжээч/ ангилалд хамаарах албан тушаалд томилогдох бол төрийн албанд 8-аас доошгүй жил, үүнээс дэс түшмэлийн /яамны ахлах мэргэжилтэн, мэргэжилтэн, зохион байгуулагч/ албан тушаалд 4-өөс доошгүй жил ажилласан байх бөгөөд мэргэжлийн багц сургалтад хамрагдаж, амжилттай суралцаж төгссөн байх
Төрийн албан хаагчид байх зургаан нийтлэг чадвар
- Удирдан зохион байгуулах чадвар
- Дүн шинжилгээ хийх чадвар
- Асуудал шийдвэрлэх чадвар
- Манлайлах чадвар
- Монгол хэлний ярианы болон бичгийн чадвар
- Багаар ажиллах чадварыг шалгах
Төрийн албан хаагчийн 14 хориглох зүйл:
- Бусад шатны албан тушаалтанд хуульд нийцээгүй үүрэг, даалгавар өгөх, биелүүлэхийг шаардах
- Албаны эрх мэдлээ хэтрүүлэх
- Хуульд нийцээгүй шийдвэр гаргах
- Албан тушаалын бүрэн эрхээ урвуулан ашиглах, бусдыг бэлгийн болон хувийн ашиг сонирхолдоо нийцүүлэн бусад хэлбэрээр дарамтлах, хавчин гадуурхах, эрхшээлдээ байлгах
- Улс төрийн намын гишүүн байх, улс төрийн нам, хөдөлгөөн, улс төрийн намын дэргэдэх төрийн бус байгууллага болон шашны байгууллагын үйл ажиллагаанд хуулиар зөвшөөрснөөс бусад тохиолдолд аливаа хэлбэрээр оролцох
