УИХ-ын чуулганы /2025.12.12/-ны өдрийн хуралдаанаар Монгол Улсын засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийн хэлэлцэх эсэхийг хэлэлцлээ.Хэлэлцэж буй асуудалтай холбогдуулан гишүүд асуулт асууж, байр сууриа илэрхийллээ.УИХ-ын гишүүн П.Батчимэг:Цар хүрээний хувьд Монгол Улсын Үндсэн хуулийн дараа орохоор ийм том хууль. Энэ Монгол улсын засаг захиргаа нутаг дэвсгэрийн нэгж түүний удирдлагын тухай хуулийн 38 дугаар зүйлийн 38.6 дээр сумын ИТХ-ын төлөөлөгчдийн 3/1 нь хүртэлх хувь нь төрийн захиргааны албан хаагч байж болно гэж заагаад өгчихсөн байгаа юм. Энэ зохицуулалтыг Монгол Улсын Үндсэн хуульд заасан хүн бүр хууль шүүхийн өмнө эрх тэгш байх зарчмыг зөрчиж байна. Хууль санаачлагч үндэслэлээ тайлбарлачихсан. Хэрэв энэ үндэслэлийг үнэхээр Үндсэн хуулийг зөрчиж байна гэж үзвэл энэ заалтаа бариад ҮХЦ-д хандаж болох юм биш үү?Хуулийн төслийг боловсруулах зайлшгүй шаардлага байгаа юм байна. Тэгэхээр аймаг, нийслэл, сум дүүргийн ИТХ-ын төлөөлөгчөөр ажиллах хүсэл сонирхолтой иргэдийн тоо сүүлийн үед маш их буурсан. Боловсон хүчний дутагдалд орсон гэж та тайлбарласан. Гэтэл 50-100 мянган хүнтэй аймгууд, 100,300, 400 мянган хүн амтай нийслэл хотын дүүргүүд, 1 сая хүн амтай нийслэл Улаанбаатар хотод ИТХ-ын төлөөлөгчөөр ажиллах хүнгүй болчихсон гэдэгт хэр их итгэл үнэмшилтэй байна. Ямар тооцоо судалгааг үндэслэж ийм практик шаардлага байна гэж үзсэн юм бол. Эсвэл өнөөдөр аймаг, нийслэл, дүүргийн ЗДТГ, нутгийн захиргааны байгууллагад одоо ажиллаж байгаа төрийн захиргааны албан хаагчдыг ИТХ-ын төлөөлөгч болгох улс төрийн албан тушаалтан бодлого бас яваад байгаа юм болов уу?
УИХ-ын чуулганы /2025.12.12/-ны өдрийн хуралдаанаар Монгол Улсын засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийн хэлэлцэх эсэхийг хэлэлцлээ.Хэлэлцэж буй асуудалтай холбогдуулан гишүүд асуулт асууж, байр сууриа илэрхийллээ.УИХ-ын гишүүн Ж.Алдаржавхлан:Сум, дүүргийн иргэдийн хурлын төлөөлөгч болбол нэгт, ажил хийж болохгүй, хоёрт, цалин байхгүй, гуравт, урамшуулал байхгүй. Бүх талаар ажил хийх бололцоогүй болчхож байгаа. Хэрвээ энэ байдал цаашдаа үргэлжлэх юм бол зөвхөн мөнгөтэй хүн л сум, дүүргийн иргэдийн хуралд гарч сууна. Жирийн төрийн албан хаагч буюу жирийн багш, эмч, салбараа төлөөлж хуралд суух ямар ч бололцоогүй болох юм байна лээ. Ажил хийж болохгүй, цалин байхгүй, урамшуулал байхгүй гэх мэт бүх юмыг хорьчихож байгаа. Тийм учраас бид нар сумд, ялангуяа сум, дүүрэгт энэ асуудлыг шийдвэрлэхийн тулд тодорхой хэмжээний улсууд нь төрийн алба хаших нь зүйтэй байна гэж үзсэн юм. Энэ бол амьдралаас гарч ирсэн шалгуур. Ялангуяа сум орон нутагт үнэхээрийн хүнд байгааг та бүхэн мэдэж байгаа. Тэгэхгүй бол дэвших хүн олдохоо байсан. Ядаж хуучин байснаар нь тодорхой хувийг нь төрийн алба хаших нь зүйтэй гэж үзэж байгаа. Цаашдаа нийслэл дүүргийн иргэдийн хурлыг нэгтгэж, сум аймгийн иргэдийн хурлыг доороос нь сонгодог болох хэрэгтэй. Доошоо сум руу өрсөлдөх хүн байхгүй больчхоод байна. Учир нь дээрээ нэг хуралтай. Энэ бол Үндсэн хуулийн ямар ч заалтаар харшлахгүй юм байна лээ. Үүнийг бид санаачилгаар ярилцаж байгаа.
УИХ-ын чуулганы /2025.12.12/-ны өдрийн хуралдаанаар Монгол Улсын засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийн хэлэлцэх эсэхийг хэлэлцлээ.Хэлэлцэж буй асуудалтай холбогдуулан гишүүд асуулт асууж, байр сууриа илэрхийллээ.УИХ-ын гишүүн Л.Соронзонболд:2008 онд орсон төрийн албаны тухай хуулиар төрийн жинхэнэ албан хаагч улс төрөөс ангид байх ёстой гэдэг ерөнхий агуулга орсон байдаг. Энэхүү оруулж байгаа сумын, дүүргийн, аймгийн, нийслэлийн ИТХ-ын 50% нь төрийн захиргааны ажил хийнэ гэдэг ийм боломжийг олгочихоор энэ хуультайгаа нэлээн зөрчилдөх асуудал үүсэх үү? Энэ бодлоготойгоо нэлээн зөрөлдөж байна уу даа гэж бодож байна. Хоёрдугаарт, энэ өөрчлөлт орсноор аймаг, дүүрэг, сумд дээр төрийн захиргааны албан хаагчдын шилжилт хөдөлгөөн дээр нэлээн асуудал гарах юм биш биз дээ?
