Үндсэн хууль
Өргөн барьсан: 2022/03/11
Өргөн барьсан: 2018/05/08
Өргөн барьсан: 2016/12/26
Өргөн барьсан: 2015/12/22
УИХ-ын чуулганы /2026.06.11/-ний өдрийн хуралдаанаар Улсын бүртгэлийн ерөнхий хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийн төслийг хэлэлцлээ.Хэлэлцэж буй асуудалтай холбогдуулан УИХ-ын гишүүн С.Одонтуяа дараах байр суурийг илэрхийллээ.Хуулийн төслийг үзэл баримтлалын хувьд дэмжинэ. Манай улсад барилгын салбар эрчимтэй хөгжиж байгаа. Үүний хажуугаар зайлшгүй зохицуулах шаардлагууд гарч байна. Та бүхэн санаж байвал банкны ХЗХ-н дээр 100 хохирогчтой хэргүүд гарч байсан. Үүнтэй адил асуудал хүндэрчихсэн байгаа. БГД-ийн хувьд хохирсон иргэд суулт зарласан. Зарим нь байрандаа орохыг 10 жил хүлээж буй тохиолдол ч бий. ААН-тэй иргэд гэрээ хийдэг. Туслан гүйцэтгэгч давхар гэрээ байгуулж зардаг. Зарим газар дэд бүтцээ ч шийдээгүй хэрнээ олон олон захиалга авчихдаг. Эцэс сүүлд нь манай дэд бүтцийг нийслэл шийдэхгүй байхад бид яаж байраа өгөх юм гээд сууж байдаг. Мөн мөнгийг нь авчихаад өөр зүйл рүү хөрөнгө оруулчихдаг. Энэ асуудлыг бүртгэл дээр хийж болохоор бол хийгээд өгөөрэй гэж П.Сайнзориг гишүүнд захисан. Тэгэхээр төслийн эхний зураг төслөөсөө бодит байдал зөрвөл хариуцлага тооцдог болох хэрэгтэй. Иргэдийг залилчихаад нэрээ сольчихдог компаниуд бий. П.Сайнзориг нарын гишүүдийн хуулийг чамбайруулж баталчихаад багтаж ороогүй агуулгыг бусад хуулиудаар зохицуулж өгөхгүй бол хохирол хэрээс хэтэрлээ.
УИХ-ын чуулганы /2026.06.11/-ний өдрийн хуралдаанаар Улсын бүртгэлийн ерөнхий хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийн төслийг хэлэлцлээ.Хэлэлцэж буй асуудалтай холбогдуулан УИХ-ын дарга С.Бямбацогт дараах асуултыг тавьж, байр сууриа илэрхийллээ.Иргэдийн дунд банкнаас зээл авч дахин нэг орон сууц захиалдаг. Тэр нь ашиглалтад орохгүй явсаар 5, 10 жил болдог. Мөн захиалсан орон сууцыг нь давхардуулаад хэд хэдэн хүнд зарчихдаг. Үүүнээс болж олон мянган иргэн түрээсийн байранд, гэр хороололд, эсвэл аав ээжийнхээ хажууд амьдарч байгаа. Иймд энэ асуудлыг цэгцэлье ээ. Орон сууцыг давхардуулан зарахаас сэргийлж, бүртгэл мэдээллийг ил тод болгоё гэсэн агуулгаар орж ирж буй хууль учраас дэмжиж байгаа. Хамгийн гол нь хууль хэрэгжих боломж хэр байна, тухайлбал мэдээллийн технологи, программ хангамж, систем, техник тоног төхөөрөмж, хүн хүч гээд бололцоо байгаа эсэх асуудал маш чухал. Хууль батлаад өглөө ч ЗГ болон холбогдох байгууллага хэрэгжүүлэхгүй бол асуудал цэгцрэхгүй байсаар иргэдийн хүлээлт замхардаг. Тиймээс орон сууцын залилангийн асуудалд цэг тавихын тулд барилга, газрын бүртгэл, банк санхүү гээд бүх системийг хооронд нь нэгтгэж уялдуулах, мэдээллээ солилцдог байх, шаардлагатай мэдээллүүд нь ил тод байх, төрийн албан хаагч нарт ажлаа хийх боломжийг нь бүрдүүлэхийн тулд бид хэрхэн вэ? Мөн компаниуд захиалга авчихаад нэрээ өөрчлөөд алга болдог. Энэ төрлийн хэрэг шийдэгдэхгүй явсаар олон жил болж байна. Төгрөгийн ханшийн өөрчлөлтөд орж хохирлын хувь хэмжээ нэмэгдэнэ. Тэгэхээр баталсан хуулиа хэрэгжүүлэхтэй холбоотойгоор ЗГ юунд анхаарах ёстой, УИХ ямар хууль тогтоомжуудад өөрчлөлт оруулах ёстой вэ?
УИХ-ын чуулганы /2026.06.11/-ний өдрийн хуралдаанаар Улсын бүртгэлийн ерөнхий хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийн төслийг хэлэлцлээ.Хэлэлцэж буй асуудалтай холбогдуулан УИХ-ын гишүүн Ц.Туваан байр сууриа илэрхийллээ.Дэмжиж байгаа хууль санаачлагч байна. Бид бүхэн энэ гэмт хэрэг зөрчлөөс иргэдээ хамгаалах үүрэгтэй төр. Орон сууцын хулгай, луйврын асуудал ниргэсэн хойно нь хашхирав гэдэг болчхож байгаа юм. Маш олон иргэн хохирсон, мэдэгдэж байгаагаар 3637 иргэн өргөдөл гомдлоо өгсөн. 118,5 тэрбум төгрөгийн хохирол одоогоор мэдэгдэж байгаа юм. Мэдэгдээгүй итгэж, найдаад хүлээгээд сууж байгаа хүмүүс байгаа. Зөвхөн нэг хүний хохироосон залилсан 260 хохирогчтой олон арван тэрбум төгрөгийн хохиролтой ийм хэрэг байна. Энэ хуулийг батлан гаргаснаар урьдчилсан байдлаар улсын бүртгэлд бүртгээд, сонирхож байгаа иргэн улсын бүртгэлээс лавлагаа аваад энэ байран дээр өөр давхардаж захиалсан захиалга байна уу, үгүй юу. Энэ гарааш дээр өөр давхардсан захиалга байна уу гэдгээ үзэх боломжийг нээж өгч байгаа юм.
УИХ-ын чуулганы /2026.06.11/-ний өдрийн хуралдаанаар Улсын бүртгэлийн ерөнхий хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийн төслийг хэлэлцлээ.Хэлэлцэж буй асуудалтай холбогдуулан УИХ-ын гишүүн Ж.Алдаржавхлан дараах асуултыг тавьж, байр сууриа илэрхийллээ.Байрны залилан газар авч байна. Хан-Уул дүүрэгт байрлах Нисэхийн цагаан хаалга хотхоны төсөл 500 иргэнийг хохироогоод, давхардуулан зарсан хэргийн маргаан 10-аад жил үргэлжилж байна. Үүнийг таслан зогсооход хэрэгтэй хууль гэж харж байгаа. Гэхдээ 2 зүйлийг асууя аа гэж бодож байна. 1. Орон сууцын төслүүд дээр урьдчилсан захиалгыг тэмдэглээд, нийтэд ил тод зарлана гэхээр сайн төслүүд дээр 100-гаар нь дарж гэрээ байгуулдаг байрны ченжүүдэд боломж болох вий. Олноор нь аваад дарчихдаг хүмүүсийн нэрийг ил тод болгох уу? Гаднынхан орон сууцын үнийг өсгөөд байна гэж ярьдаг. Үндсэндээ гадаадын иргэд аваад дууслаа гэж яригддаг зүйлс ил тод болох уу? 2. Мөн дуусаагүй барилгын гэрчилгээгээ авах нь битгий хэл дуусчихсан барилгынхаа гэрчилгээг авч чадахгүй газрууд олон байна. Хан-Уулын тусгай хамгаалалттай газар баригдсан маш олон барилгууд бий. Тэдэнд гэрчилгээгээ авч чадахгүй нөхцөл байдалд орсон. Эдгээр хүмүүст энэ хуулийн хэрэгжилт үйлчлэх үү? Түүний асуултад хууль санаачлагч, УИХ-ын гишүүн П.Сайнзориг, ажлын хэсгийн төлөөлөл хариуллаа.
УИХ-ын чуулганы /2026.06.11/-ний өдрийн хуралдаанаар Улсын бүртгэлийн ерөнхий хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийн төслийг хэлэлцлээ.Хэлэлцэж буй асуудалтай холбогдуулан УИХ-ын гишүүн О.Номинчимэг дараах байр суурийг илэрхийллээ.Эрсдэлээс иргэдээ хамгаалах хууль эрх зүйн орчин байхгүйгээс маш олон мянган иргэд олон тэрбум төгрөгөөр хохирсон хэрэг гарсан. Өргөдлийн байнгын хороо өнгөрсөн 12 сараас хойш ажиллаад 6 сарын дараа ийнхүү хууль орж ирлээ. Яамд манлайлал үзүүлж хуулиа хурдан шуурхай оруулж ирэх ёстой байсан. 20 гаран төсөлтэй холбоотой 700 гаруй иргэний хохироод байгаа учир шалтгаан хууль эрх зүйн орчинд байна. Үүнээс сэргийлэн эрсдэлийг хуваарилсан. Гэхдээ энэ хууль бүрэн шийдэл болж чадахгүй. Тиймээс БХБЯ Барилгын хуулийн шинэчилсэн найруулгыг яаралтай оруулж ирэх ёстой.Хамгийн гол зохицуулалт буюу эрсдэлийг хамгийн уян хатнаар зохицуулж, хааж чадах шийдлүүдийг оруулж ирээсэй гэж бодож байна. Тэр нь эрсдэлийн хуваарилалт буюу орон сууц захиалж байгаа буй иргэдийн эрсдэлийг нь үнэлж дүгнээд, урьдчилан сэргийлэх дундын механизм байх юм. Бүртгэлээр давхардуулж олгох буюу банкны барьцаанд өгчихөөд иргэнд давхар өгөх асуудал буурна. Мөн гол асуудал нь мөнгийг нь авчихаад барилгаа зогсоогоод, царцаагаад 7, 8 жил болсон ч хуулиар шийдэгдэхгүй байгаа. Барилгын яам үүнд анхаарч хуулийнхаа төслийг оруулж ирээсэй гэж бодож байна. Энэ 2 асуудлыг хэлэлцүүлгийн шатанд засахад болно гэж харж байгаа. Эд хөрөнгийн эрхийн улсын бүртгэлийн тухай хууль дээр Ү гэрчилгээнээс гадна Д гэрчилгээ гэж орж ирсэн байгаа. Үнэхээр Д гэдэг гэрчилгээг ийм дугаартайгаар оруулах гэж байгаа бол газар өмчлөх эрх дээр өгдөг Г, үл хөдлөх эд хөрөнгийн дугаар болох Х-г адилхан оруулж ирэх ёстой. Эдгээр нь даргын журмаар гардаг. Мөн үл хөдлөх эд хөрөнгийн татвартай холбоотой асуудал бий. Гэр хорооллын газрыг дахин төлөвлөн барилгажуулах ажлын хүрээнд барилга байгууламж болон эрчим хүчний эх үүсвэр бүхий барилга байгууламжийн татварыг 5 жилд 100%-аар хөнгөлнө гэсэн ийм асуудал орж ирж байгаа нь уг хуулийн үзэл санаатай холбоогүй. Иргэдэд очиж буй ачааллыг хөнгөлөх асуудал биш. Иргэд 2 үл хөдлөх хөрөнгө дээр татвар төлдөггүй. Дахин төлөвлөлт дээр энэ хөнгөлөлт орж ирснийг хасах ёстой гэсэн байр суурьтай байна. Мөн Иргэний хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай хууль дээр 182.5 дээр урьдчилсан бүртгэл хийлгээгүй барилга дээр захиалга авахыг хориглосон. Гэрээний эрх зүйн асуудал бүртгэл дээр орж ирж байгаа нь учир дутагдалтай. Байршил нь буруу байна. Үүнийг хориглохоор яаж хэрэгжүүлэх хяналтын систем байхгүй. Нотариатаар захиалгын гэрээ хийгддэггүй. Өөрөөр хэлбэл бүртгүүлээгүй байхдаа захиалга авчихлаа гэхэд хяналт тавих, хариуцлагажуулах механизм үгүй учраас хэрхэн шийдэх асуудлыг УИХ, ажлын хэсэг анхаарах байх аа гэж үзээд дэмжиж байна.
УИХ-ын чуулганы /2026.06.11/-ний өдрийн хуралдаанаар Улсын бүртгэлийн ерөнхий хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийн төслийг хэлэлцлээ.Хэлэлцэж буй асуудалтай холбогдуулан УИХ-ын гишүүн С.Эрдэнэболд байр сууриа илэрхийллээ.Энэ хуулийн зохицуулалт маш чухал. Хоёр жилийн өмнө У.Болдхүү хуульч Улсын бүртгэлийн даргын ажлыг хийж байхдаа энэ төрлийн хууль хэрэгтэй гэдэг санааг хэлж байсан. Өмчийн бүртгэл яв, цав тодорхой байж тэр нь өөрөө шударгаар эдийн засгийн эргэлтэд ордог. Эдийн засгийн боломжуудыг авчирна. Бизнесийн эрх чөлөө, өмчлөх эрх чөлөө, эдийн засгийн харилцаа нь өөрөө ямар нэгэн гэмт халдлага, хулгай, луйвар, залилангаас ангид байх ёстой. Үүнээс энэ хууль гарснаараа урьдчилан сэргийлэх боломжтой.
